Krata ocynkowana na schody – trwałe stopnie na wymiar

Schody z kraty ocynkowanej to wybór, który w pierwszej kolejności budzi pytanie o trwałość i bezpieczeństwo zupełnie słusznie, bo stąd wynika cała reszta parametrów. Poniżej znajdziesz konkretne dane: nośności, wymiary oczek, grubości płaskowników, a także pułapki, w które wpadają inwestorzy zamawiający kraty pomostowe „na oko".

• Rodzaje krat ocynkowanych do schodów
• Stopnie schodowe z kraty ocynkowanej na wymiar
• Montaż i konserwacja kraty ocynkowanej na schodach

Rodzaje krat ocynkowanych do schodów

Kraty ocynkowane na schody dzielą się przede wszystkim ze względu na kształt oczka i sposób mocowania nośnych płaskowników. Wersje prasowane powstają przez wciskanie poprzecznych prętów w nacięcia płaskowników nośnych, co daje gładką powierzchnię górną istotną tam, gdzie chodzą boso lub w lekkim obuwiu.

Kraty zgrzewane z kolei łączą elementy punktowo prądem, przez co ich nośność rośnie o 15-20% przy tej samej masie. Różnica wynika z faktu, że spoiny tworzą sztywne węzły, a nie klinowe zakleszczenia dlatego przy rozstawie podparcia powyżej 1200 mm lepiej sprawdza się wariant zgrzewany.

Oczko i nośność co mówią normy

Najczęściej spotykane wymiary oczka to 30/30 mm, 30/50 mm oraz 34/38 mm. Pierwszy wariant ma masę własną około 28 kg/m² przy płaskowniku 30×3 mm i nośność użytkową 4,5 kN/m² parametr wystarczający dla klatki schodowej w domu jednorodzinnym czy biurze.

Oczko 30/50 mm redukuje masę do 22 kg/m², ale obniża komfort chodzenia pięta buta łatwiej wpada w szerszą szczelinę. Norma PN-EN ISO 14122-3 wymaga, by prześwit nie przekraczał 35 mm w kierunku prostopadłym do biegu schodów, jeśli schody obsługują strefy publiczne.

Stal ocynkowana ogniowo vs. cynkowana galwanicznie

Ogniowa warstwa cynku osiąga grubość 70-85 µm i tworzy powłokę o chropowatej, lekko matowej fakturze to ona najlepiej znosi ścieranie podeszwami butów. Cynk galwaniczny (ogniowy galwaniczny) nakłada warstwę 15-25 µm, gładszą, ale szybciej zużywaną mechanicznie.

W środowisku przemysłowym, gdzie na schody spadają odłamki, opiłki czy agresywne chemikalia, ogniowa cynkownia daje dwukrotnie dłuższą żywotność potwierdzają to testy mgły solnej wg PN-EN ISO 9227, gdzie powłoka ogniowa wytrzymuje 1000 godzin bez czerwonej rdzy.

Kiedy nie stosować danego rozwiązania

Kraty prasowane o oczku 30/30 nie sprawdzą się na schodach zewnętrznych narażonych na oblodzenie. Gęsta siatka zatrzymuje wodę i tworzy śliską powierzchnię lepiej wtedy wybrać oczko 30/50 z antypoślizgowymi ząbkami na płaskowniku nośnym.

Z kolei kraty zgrzewane o grubości płaskownika 2 mm nie wytrzymają obciążeń dynamicznych powyżej 2 kN/m² w halach produkcyjnych z wózkami widłowymi trzeba iść w wariant 40×3 mm lub 40×5 mm. Oszczędność na grubości w takich warunkach to pozorna oszczędność.

Stopnie schodowe z kraty ocynkowanej na wymiar

Stopnie schodowe z kraty ocynkowanej różnią się od samych krat obecnością płaskownika czołowego i zwykle antypoślizgowych nacięć lub otworów odpływowych. To one decydują o tym, czy schody spełniają wymogi bezpieczeństwa dla ruchu pieszego.

Długość stopnia dobiera się do głębokości stopnia w świetle: standardowo 800-1000 mm dla biegu prostego, 900-1200 mm dla zabiegowego. Szerokość odpowiada szerokości biegu, ale zawsze z tolerancją +0/-3 mm, by kraty dało się wpasować między policzki kształtowników.

Jak mierzyć schody pod kraty na wymiar

Przed zamówieniem trzeba ustalić pięć wartości: szerokość biegu w świetle, głębokość stopnia, wysokość podstopnicy (jeśli występuje), kąt nachylenia oraz przewidywane obciążenie użytkowe. Pomiar wykonuje się po zmontowaniu konstrukcji nośnej wymiarowanie z rysunku architektonicznego mija się z rzeczywistością o 10-25 mm.

Grubość płaskownika nośnego w stopniu wynika z dwóch zależności: rozstawu podparcia (głębokości stopnia) i zakładanego obciążenia. Dla rozstawu 900 mm i ruchu pieszego 5 kN/m² wystarczy płaskownik 30×3 mm, ale przy wózkach serwisowych trzeba przejść na 40×4 mm inaczej ugięcie przekroczy dopuszczalne L/200 wg Eurokodu 3.

Antypoślizgowość i odprowadzanie wody

Płaskowniki z nacięciami sierpowymi zwiększają współczynnik tarcia z 0,45 do 0,62 wartość zmierzoną na suchej powierzchni gumowej podeszwy. Po zmoczeniu współczynnik spada do 0,38, co wciąż spełnia wymóg klasy R11 wg DIN 51130, ale tylko przy regularnym czyszczeniu nacięć.

Otwory odpływowe Ø10 mm rozmieszczone co 50 mm odprowadzają wodę szybciej niż samo oczko kraty różnica wynika z tego, że skondensowana para nie tworzy warstwy na gładkiej powierzchni płaskownika. W halach z myciem ciśnieniowym takie otwory są wręcz wymagane przez normę BHP.

Kiedy stopnie na wymiar nie mają sensu

Gdy schody mają więcej niż trzy różne szerokości biegów, ekonomiczniej jest zastosować kraty standardowe przycinane na miejscu. Cięcie palnikiem lub szlifierką niszczy jednak powłokę cynkową na krawędzi te miejsca trzeba zabezpieczyć farbą bogatą w cynk (zawartość Zn > 95%).

Przy schodach zabiegowych o kącie mniejszym niż 25° standardowe stopnie też się nie sprawdzą zbyt płaski kąt wymusza głębokość stopnia ponad 320 mm, co przekracza typowy moduł produkcyjny 1000 mm i wymaga łączenia kilku elementów.

Montaż i konserwacja kraty ocynkowanej na schodach

Montaż kraty ocynkowanej na schodach sprowadza się do trzech etapów: ustawienia w świetle konstrukcji nośnej, zamocowania i zabezpieczenia styków. Kluczowe są dwa pierwsze milimetry dosłownie, bo tolerancja osadzenia wpływa na rozkład naprężeń przy obciążeniu.

Kratę kładzie się zawsze stroną z nacięciami do góry, nawet jeśli wizualnie wydaje się to mniej estetyczne. Odwrócenie obniża klasę antypoślizgowości o dwie pozycje w skali DIN z R11 na R9 co w warunkach mokrych może skutkować wypadkiem.

Metody mocowania

Najprostsze są uchwyty klamrowe typu „G" dwa na każdy koniec kraty, przykręcone do policzka kształtownika. Przenoszą siłę poziomą do 1,5 kN, więc nadają się do schodów wewnętrznych bez ruchu pojazdów.

Przy większych obciążeniach stosuje się śruby M12 z podkładką zębatą, które wcinają się w cynk i stal, tworząc trwałe połączenie mechaniczne. Moment dokręcenia 56 Nm dla M12 daje siłę docisku 25 kN wystarczającą, by krata nie drgała nawet przy dynamicznym wchodzeniu grup osób.

Konserwacja powłoki cynkowej

Ocynkowana krata nie wymaga malowania ani konserwacji przez pierwsze 15-20 lat w środowisku miejskim taką trwałość daje powłoka ogniowa 85 µm wg badań terenowych. Po tym okresie pojawiają się jasne plamy „białej rdzy" (tlenku cynku), które nie są groźne, ale sygnalizują ubytek warstwy ochronnej.

Czyszczenie polega na myciu wodą z łagodnym detergentem (pH 6-8) raz w roku. Unikać należy środków kwaśnych i chlorowanych niszczą cynk szybciej niż sól drogowa. Jeśli na powierzchni pojawią się odpryski odsłaniające czarną stal, trzeba je pokryć farbą bogatą w cynk w ciągu 48 godzin inaczej korozja podcynkowa rozejdzie się pod powłoką.

Błędy montażowe, które skracają żywotność

Najczęstszy błąd to bezpośredni kontakt kraty ze stalą czarną bez przekładki w miejscu styku tworzy się ogniwo galwaniczne, a ocynk znika w ciągu 3-5 lat. Rozwiązaniem jest podkładka gumowa EPDM 3 mm lub tuleja dystansowa z tworzywa.

Drugi grzech to spawanie kraty do konstrukcji bez późniejszego zabezpieczenia spoin. Łuk elektryczny wypala cynk w promieniu 15-20 mm od spoiny te strefy korozja atakuje najszybciej. Po spawaniu konieczne jest nałożenie powłoki cynkowej metodą natrysku zimnego lub farby ZRC.

Normy i przepisy dla schodów z krat

Projektując schody z kraty ocynkowanej, trzeba sięgnąć po dwie normy: PN-EN 1991-1-1 (obciążenia użytkowe) oraz PN-EN ISO 14122-3 (bezpieczeństwo maszyn i środków transportu). Pierwsza definiuje obciążenie 2,0-5,0 kN/m² dla budynków użyteczności publicznej, druga wymaga, by odstęp między podparciami nie przekraczał 600 mm bez dodatkowego wzmocnienia.

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w § 68 narzuca minimalną szerokość biegu 1,2 m w budynkach publicznych. W domach jednorodzinnych wystarczy 0,8 m ale schody węższe niż 0,9 m utrudniają montaż standardowych krat 1000×1000 mm.

Krata ocynkowana na schody sprawdza się wszędzie tam, gdzie liczy się odporność na warunki atmosferyczne, antypoślizgowa powierzchnia i szybki montaż bez spawania. Przed złożeniem zamówienia warto potwierdzić trzy liczby: nośność użytkową w kN/m², wymiar oczka w milimetrach i grubość płaskownika nośnego bo to one decydują o cenie i trwałości, a nie sam fakt, że krata jest „ocynkowana".