Rozdzielacz dwufunkcyjny CO i podłogówki – schemat

Rozdzielacz dwufunkcyjny 2 CO + 6 OP łączy dwa światy ogrzewania: obiegi wysokotemperaturowe dla grzejników i niskotemperaturowe pętle podłogowe. Kluczowe dylematy to: jak bezstratnie mieszać temperatury, jak dobrać pompę i przepływy dla jednoczesnej obsługi 2 obiegów CO i 6 obiegów podłogówki, oraz jak zaprojektować układ pod przyszłą rozbudowę i automatyzację. W tekście omówię schemat połączeń, podstawowe komponenty (belki mosiężne, zawory 3/4), metody regulacji (rotametry, wkładki) oraz rolę kapilary i pompy UPM 3 AUTO L w oszczędności energii.

• Zasada działania rozdzielacza CO i podłogówki
• Schemat obiegów CO i OP 2 CO + 6 OP
• Komponenty: belki mosiężne i zawory 3/4
• Regulacja przepływu: rotametry i wkładki termostatyczne
• Funkcja kapilary i głowicy redukującej temperaturę
• Pompa zasilająca: UPM 3 AUTO L i oszczędność energii
• Instalacja i przyszłe rozbudowy obiegów CO/OP
• Rozdzielacz dwufunkcyjny do co i podłogówki schemat – Pytania i odpowiedzi

Poniższa tabela przedstawia orientacyjny wykaz elementów potrzebnych do zestawu 2 CO + 6 OP: ilości, rozmiary i ceny szacunkowe w PLN (wartości orientacyjne).

Sumaryczny koszt zestawu opisany w tabeli to około 3 100 PLN bez dodatkowych łączników i robocizny; dodając złączki, uszczelki i drobne materiały montażowe warto przyjąć rezerwę 400–700 PLN. Taka kalkulacja pokazuje, że najdroższymi elementami są pompa oraz zestaw wkładek i rotametrów do sześciu pętli, natomiast belki mosiężne i zawory 3/4 stanowią stosunkowo niewielki, lecz krytyczny element konstrukcji rozdzielacza.

Zasada działania rozdzielacza CO i podłogówki

Rozdzielacz dwufunkcyjny działa jako centralny węzeł hydrauliczny, który rozdziela gorący czynnik grzewczy z kotła pomiędzy obiegi grzejnikowe i pętle podłogowe, zachowując przy tym wymaganą różnicę temperatur. W układzie znajdują się belki zasilająca i powrotna, na których montuje się zawory odcinające 3/4 cala, rotametry do regulacji oraz wkładki termostatyczne przygotowane do podłączenia siłowników; kapilara z głowicą termostatyczną steruje zaworem mieszającym obniżającym temperaturę dla pętli podłogowych. To rozdzielenie pozwala jednocześnie na sterowanie kilkoma pętlami i dwoma obiegami CO bez wzajemnego zakłócania parametrów pracy, zapewniając stabilne warunki pracy kotła i komfort użytkowników.

Zobacz także: Jak długo wygrzewa się podłogówki? Czas i etapy

Głównym celem rozdzielacza jest utrzymanie właściwych parametrów: obiegi CO zwykle wymagają zasilania w zakresie 60–75°C, a obiegi podłogowe 30–45°C; dlatego konieczne jest wprowadzenie elementu mieszającego z czujnikiem kapilarnym, który monitoruje i reguluje temperaturę wejściową do kolektora podłogowego. Rotametry umożliwiają precyzyjne zbalansowanie przepływów w poszczególnych pętlach, co ma bezpośredni wpływ na równomierność ogrzewania podłogowego i efektywność całej instalacji. Dodatkowo zawory odcinające i odpowietrzniki zapewniają prostą obsługę serwisową i bezpieczne uruchomienie instalacji.

Ważne jest także zabezpieczenie hydrauliczne: zawory zwrotne na powrotach zapobiegają mieszaniu się obiegów, a zawór spustowy ułatwia konserwację; uchwyty z tłumikami ograniczają hałas pompy i wibracje przenoszone na konstrukcję budynku. Przy projektowaniu warto uwzględnić miejsca pomiaru temperatury i punktów kontrolnych, tak aby diagnostyka i przyszła rozbudowa obiegów przebiegały sprawnie bez konieczności demontowania elementów kolektora.

Schemat obiegów CO i OP 2 CO + 6 OP

Schemat 2 CO + 6 OP zakłada dwie oddzielne gałęzie na obiegi grzejnikowe oraz sześć pętli podłogowych podłączonych do jednej pary belek: zasilania i powrotu. Każda pętla podłogowa powinna mieć własny zawór odcinający, rotametr i wkładkę termostatyczną, co umożliwi indywidualne ustawienie przepływu; dla rur PEX 16x2 i długości pętli typowej dla pomieszczeń mieszkalnych przyjmujemy przepłyg rzędu 2,5–3,5 l/min na pętlę, co dla sześciu pętli daje ok. 18–21 l/min. Obiegi CO powinny mieć oddzielne zawory 3/4 oraz możliwość zamknięcia i regulacji przepływu, a magistrala powinna być wykonana z rur i złączek kompatybilnych z belkami 1".

Zobacz także: Pompa do podłogówki: kluczowe cechy i dobór

Przyjęte założenia hydrauliczne umożliwiają wstępne oszacowanie mocy i wymagań pompy: przy ΔT = 7 K i mocy około 1,5 kW na pętlę podłogową przepłyg jednej pętli wynosi około 3 l/min; łączny przepływ dla 6 pętli to ok. 18 l/min, jeśli dołożymy dwa obiegi CO po 8–12 l/min każdy, całkowity przepływ systemu znajdzie się w przedziale ok. 33–43 l/min (~2–2,6 m3/h). Takie wartości mieszczą się w zakresie pracy pompy UPM 3 AUTO L i umożliwiają zachowanie komfortu przy umiarkowanym zużyciu energii.

Schemat instalacji powinien również zawierać by-passy i zawory bezpieczeństwa: bypass chroni kocioł przed zbyt niską temperaturą powrotu, a zawór mieszający współpracujący z kapilarą zapobiega przegrzewaniu pętli podłogowej. Oznaczenie wszystkich przyłączy i numeracja pętli przyspieszy uruchomienie, a rezerwowe porty na belkach ułatwią przyszłą rozbudowę o dodatkowe obiegi.

Komponenty: belki mosiężne i zawory 3/4

Belki mosiężne 1" stanowią szkielet rozdzielacza i powinny mieć jakość zapewniającą długotrwałą szczelność i odporność na korozję; typowe długości to 300–600 mm w zależności od liczby przyłączy, a montaż na solidnych wspornikach z tłumikami minimalizuje przenoszenie drgań. Wybierając belki warto zwrócić uwagę na sposób przyłączenia pętli (szybkozłączki, skręcane nakrętki), dostęp do montażu rotametrów i wkładek oraz możliwość dokupienia uchwytów montażowych. Cena belki 1" waha się orientacyjnie między 150 a 350 PLN, ale doposażenie o uszczelki, nakrętki i uchwyty podnosi koszty instalacji, dlatego plan wykonawczy powinien uwzględnić komplet elementów.

Zawory odcinające 3/4" są powszechnie stosowane po stronie grzejnikowej z uwagi na dobrą przepustowość i kompatybilność z typowymi przyłączami grzejników; warto stosować zawory z możliwością montażu wkładki termostatycznej i z obejściem serwisowym. Parametr Kv tych zaworów zwykle mieści się w zakresie 4–10 m3/h, co zapewnia niewielkie spadki ciśnienia nawet przy przepływach kilku lub kilkunastu l/min; ceny zaworów 3/4" orientacyjnie to 40–90 PLN. Przy montażu kluczowe jest właściwe uszczelnienie i zapewnienie dostępu do regulacji, bo ciasne zabudowy utrudniają późniejszy serwis.

Dobór materiałów łączących belki i zawory oraz odpowiednie zabezpieczenie miejsc przyłączeń (uszczelki EPDM, taśma PTFE, nakrętki), a także montaż z zachowaniem pionów i odcinków prostych przed rotametrami wpływają na żywotność instalacji. Warto przewidzieć także dodatkowe elementy takie jak uchwyty tłumiące i panele ochronne, bo ich koszt (30–80 PLN) to niewielka inwestycja przy komforcie i trwałości instalacji.

Regulacja przepływu: rotametry i wkładki termostatyczne

Rotametry dają natychmiastowy odczyt przepływu w l/min i są podstawowym narzędziem do ręcznego bilansowania pętli podłogowego ogrzewania; typowe zakresy to 0,2–6 l/min lub 0,5–10 l/min, co wystarcza dla większości pętli mieszkalnych. Montaż rotametru powinien być pionowy, z łatwym dostępem do szkła ochronnego, aby umożliwić kontrolę i czyszczenie, a ich koszt jednostkowy waha się między 25 a 60 PLN, więc zestaw 6 sztuk to istotna część budżetu. Rotametry umożliwiają szybkie dostrojenie przepływów, zwłaszcza gdy łączymy pętle o różnych długościach i stratach przewodów.

Wkładki termostatyczne umożliwiają podłączenie siłowników i ustawienie zakresu pracy zaworów na poszczególnych gałęziach; są kompatybilne z siłownikami 24 V lub 230 V i stanowią podstawę automatyzacji strefowej. Przy doborze warto zwrócić uwagę na możliwość blokady ustawień i precyzję sterowania, gdyż od tego zależy stabilność temperatury w pomieszczeniach oraz możliwość późniejszego montażu systemów pogodowych lub sterowników pokojowych. Cena wkładki to zwykle 50–120 PLN, a ich rola rośnie wraz z wymaganiami co do sterowania komfortem cieplnym.

Podczas uruchomienia instalacji rotametry i wkładki powinny być ustawione z uwzględnieniem rzeczywistych temperatur pracy i obciążenia cieplnego; procedura polega na ustawieniu nominalnego przepływu najpierw w najdłuższych pętlach, a potem korekcie pozostałych do uzyskania pożądanej ΔT. Sporządzenie protokołu ustawień i oznaczeń pętli przyspiesza późniejszą serwisową diagnostykę i ewentualne zmiany sezonowe w konfiguracji ogrzewania.

Funkcja kapilary i głowicy redukującej temperaturę

Głowica termostatyczna z kapilarą steruje zaworem mieszającym i reguluje temperaturę zasilania podłogówki, dzięki czemu pętle otrzymują wodę w bezpiecznym zakresie 30–45°C niezależnie od tego, jak gorący jest czynnik zasilający dla grzejników. Kapilara o długości 1–2 m pozwala umieścić czujnik w miejscu reprezentatywnym dla wylotu kolektora, co poprawia jakość regulacji; czas reakcji i precyzja zależą od typu głowicy oraz ustawień zaworu mieszającego. W praktyce (usuń frazę) — zamiast tego: Dzięki temu rozwiązaniu system może pracować efektywnie z kotłami o wysokiej temperaturze zasilania, bez ryzyka przegrzania podłogi, i jednocześnie utrzymać wydajność ogrzewania grzejnikowego.

Typowe nastawy mieszacza zalecają punkt wyjściowy ok. 35°C dla mieszanych podłóg z izolacją oraz możliwość podniesienia do 45°C przy specyficznych wymaganiach, przy zachowaniu trybu serwisowego dla dezynfekcji termicznej. Montaż kapilary powinien być wykonany w tulei pomiarowej lub bezpośrednio w strumieniu, w miejscu wolnym od silnych pulsacji przepływu, by odczyt był stabilny. Odpowiednie funkcje zabezpieczające, takie jak bypass czy zawór różnicowy, chronią przed szkodliwymi stanami pracy i ułatwiają obsługę kotła.

Regularne kontrole głowicy i szczelności kapilary oraz weryfikacja nastaw przy zmianach sezonowych pozwalają utrzymać stabilne parametry pracy systemu; ewentualna wymiana elementów mieszających powinna być skoordynowana z ponowną regulacją rotametrów i wkładek, bo zmiana charakterystyki mieszacza wpływa na hydraulikę całej instalacji. Przy projektowaniu warto uwzględnić miejsce i sposób montażu kapilary, tak aby serwis i ewentualna wymiana były szybkie i bezproblemowe.

Pompa zasilająca: UPM 3 AUTO L i oszczędność energii

Pompa UPM 3 AUTO L to pompa elektroniczna z automatycznym dopasowaniem wydajności, która idealnie wpisuje się w systemy mieszane 2 CO + 6 OP dzięki zakresowi przepływu do około 3 m3/h i możliwości pracy przy głowicach rzędu kilku metrów. Elektroniczna regulacja pozwala na tryby pracy z utrzymaniem stałej presji lub proporcjonalną kompensację strat, co redukuje zużycie energii i zmniejsza hałas, a także wydłuża żywotność instalacji. Orientacyjny koszt pompy mieści się w granicach 900–1 400 PLN w zależności od modelu i dystrybucji.

Przykładowo, przy średnim poborze mocy 25–35 W roczne zużycie energii dla pompy może wynosić około 220–306 kWh; przy koszcie energii 0,80 PLN/kWh daje to orientacyjny wydatek 176–245 PLN rocznie, co pokazuje, że inwestycja w pompę elektroniczną szybko się amortyzuje w porównaniu ze starszymi pompami o stałej mocy. Optymalizacja parametrów pracy i dobór właściwego trybu sterowania są kluczowe dla minimalizacji kosztów eksploatacji, zwłaszcza w systemach z wieloma obiegami i zmiennymi profilami zapotrzebowania. Warto także rozważyć wyposażenie pompy w łatwy dostęp do diagnostyki i możliwość integracji z systemem sterowania budynkowego.

Montaż pompy powinien uwzględniać odcinki proste przed i za urządzeniem oraz zawory odcinające dla wygodnego serwisu; najczęściej pompa zasysa z powrotu i tłoczy do belki zasilającej, ale ostateczna lokalizacja musi być zgodna z zaleceniami producenta kotła i lokalnymi warunkami hydraulicznymi. Przy modernizacjach dobrze jest zaplanować miejsce na ewentualną wymianę pompy na większy model lub dodanie układów sterujących, aby przyszłe rozbudowy nie wymagały przebudowy instalacji.

Instalacja i przyszłe rozbudowy obiegów CO/OP

Na etapie montażu i planowania rozbudowy zachowaj przejrzystą kolejność: montaż belki, podłączenie pętli, instalacja rotametrów i wkładek, montaż głowicy z kapilarą, podłączenie pompy i kontrola szczelności; dobrze opisany protokół ułatwia serwis i ewentualne modyfikacje. Poniżej lista kroków montażowych przydatnych przy 2 CO + 6 OP:

• Zabezpiecz miejsce montażu: wsporniki, dystanse, tłumiki drgań i dostęp serwisowy.
• Zamontuj belki mosiężne 1" oraz zawory odcinające 3/4", sprawdź uszczelnienia.
• Podłącz pętle podłogowe (PEX 16x2) do rotametrów i wkładek, numeruj pętle.
• Zainstaluj głowicę z kapilarą i ustaw mieszacz na punkt wyjściowy (np. 35°C).
• Montaż pompy UPM 3 AUTO L, testy przepływu, odpowietrzenie i protokół ustawień.

Przy planowaniu rozbudowy zostaw wolne przyłącza na kolektorze i przewody sterujące z rezerwą długości, aby dodatkowe pętle lub siłowniki można było dopiąć bez rozkuwania ścian. Rezerwowe porty na belkach, łatwo dostępne przewody zasilające i miejsce na sterownik z dodatkowymi wyjściami to mały koszt przy znacznym skróceniu czasu i kosztów przyszłej modernizacji. Pamiętaj też o zachowaniu dokumentacji technicznej z ustawieniami rotametrów i wkładek, bo dobre informacje ułatwią późniejsze korekty i integrację z systemem zarządzania budynkiem.

Podczas prac rozbudowowych każdą nową pętlę uruchamiaj i bilansuj osobno, sprawdzając ΔT i przepływy, a po zakończeniu prac wykonaj test szczelności całej instalacji; takie podejście minimalizuje ryzyko błędów i skraca czas naprawy w razie potrzeby. Przy większych modyfikacjach warto skonsultować projekt hydrauliczny, aby uniknąć przeciążenia istniejącej pompy oraz zapewnić właściwą pracę mieszacza i stabilność temperatury w strefach ogrzewania.

Rozdzielacz dwufunkcyjny do co i podłogówki schemat – Pytania i odpowiedzi

• Pytanie: Jakie elementy zawiera rozdzielacz dwufunkcyjny do CO i podłogówki?

  Odpowiedź: W zestawie belki mosiężne 1 cal, zawory odcinające 3/4 cala po stronie grzejnikowej, rotametry i wkładki zaworowe termostatyczne po stronie podłogowej, głowica z kapilarą, czujnik temperatury, pompa elektroniczna UPM 3 AUTO L, zawór spustowy, odpowietrznik ręczny, uchwyty z tłumikami drgań oraz elementy montażowe.

• Pytanie: Czym różni się schemat 2 CO + x OP?

  Odpowiedź: Schemat 2 CO + x OP oznacza dwa obiegi grzejnikowe (CO) i x obiegów podłogówki (OP). Przykład 2 CO + 5 OP to 2 obiegi grzejnikowe i 5 obiegów podłogowych.

• Pytanie: Jaką funkcję pełni głowica z kapilarą w rozdzielaczu?

  Odpowiedź: Głowica z kapilarą obniża temperaturę czynnika przed wejściem do pętli ogrzewania podłogowego, zapewniając ochronę i stabilny komfort temperaturowy.

• Pytanie: Czy instalacja rozdzielacza jest łatwa do rozbudowy?

  Odpowiedź: Tak, konstrukcja umożliwia prostą budowę instalacji w systemie mieszanym z możliwością rozbudowy lub modyfikacji obiegów oraz łatwym dodaniem siłowników w przyszłości.