Szalunek tracony do płyty fundamentowej: XPS LS/LB i typ-U

Redakcja 2024-01-29 00:01 / Aktualizacja: 2025-09-03 12:26:24 | Udostępnij:

Szalunek tracony z płytą fundamentową to rozwiązanie, które łączy funkcję szalunku i izolacji w jednym kroku. Dylematy są trzy: wybór między systemem LS/LB a typ‑U, kwestia ograniczenia tradycyjnej hydroizolacji dzięki XPS oraz bilans koszt‑czas — czy szybkie wykonanie uzasadnia wyższy koszt materiału? Ten tekst odpowie na każde z tych pytań z praktycznym spojrzeniem na liczby i wymiary.

Szalunek Tracony Płyta Fundamentowa

Poniższa tabela porównuje kluczowe parametry dwóch podejść: płyty LS/LB wykonane z XPS oraz moduły typu‑U (UB/US). Zestawienie uwzględnia wymiary modułów, orientacyjną cenę za metr bieżący, tempo montażu i wpływ na izolację.

Cecha LS / LB (XPS) typ‑U (UB/US) Uwagi
Montaż LS pionowo, LB poziomo; moduły 1,0 m moduły U montowane jako jednoczęściowe obramowanie LS tworzy kształt ławy; LB do wykończeń obwodowych
Wymiary wysokość 300 mm; wpusty 40×50 mm szer. ławy 400–600 mm; wysokość ok. 560 mm typowe moduły UB‑300/100‑W i US‑300/100
Cena (orient.) ~90–120 PLN/m.b. ~140–200 PLN/m.b. cena zależy od grubości XPS i akcesoriów
Czas montażu średnio 20–30% krótszy niż klasyczny oszczędność czasu do 40–50% przy dużych długościach mniej czasu na szalowanie i demontaż
Hydroizolacja XPS ma niskie wchłanianie wody; kontakt z betonem możliwy podobnie; szerokie ławy ułatwiają nakładanie dodatk. warstw konieczne szczegółowe rozwiązania z przejściami rur

Dane w tabeli pokazują prosty wybór: płyty LS/LB są ekonomiczne i elastyczne w zabudowie, a typ‑U upraszcza wykonanie szerokich ław. Różnica 40–80 PLN/m.b. często zwraca się w czasie montażu i mniejszym nakładzie prac ziemnych.

Zastosowanie szalunku traconego z płytą fundamentową

Szalunek tracony z płytą fundamentową eliminuje potrzebę sezonowego demontażu tradycyjnych szalunków. Modularne płyty XPS pełnią jednocześnie rolę izolacji termicznej i szalunku. Dla inwestora to mniejsze ryzyko uszkodzeń i mniej sprzętu na placu budowy.

Zobacz także: Fundamenty cennik 2025: koszty fundamentów i roboty

Typowe zastosowania to budynki jednorodzinne oraz lekkie obiekty usługowe. W miejscach z wysokim poziomem wód gruntowych warto zaplanować dodatkowe zabezpieczenia, mimo niskiej nasiąkliwości XPS. Montaż przyspiesza przejście do kolejnych etapów konstrukcji.

Proces krok po kroku:

  • Przygotowanie wykopu i podłoża.
  • Montaż płyt LS lub LB według projektu.
  • Zbrojenie i zalanie betonem.
  • Wykończenie cokołu i ewentualna dodatkowa izolacja.

XPS LS/LB a typ-U – porównanie systemów

System LS/LB to płyty o wysokości 300 mm, które łączą się w pionie i poziomie. System typ‑U to gotowe kształtki U, przeznaczone do tworzenia szerokich ław. Wybór zależy od szerokości ławy i wymagań nośności.

Zobacz także: Ile fundamenty muszą odstać – czas dojrzewania betonu

LS montuje się szybciej na krótkich odcinkach oraz tam, gdzie potrzebne są nietypowe kąty. Typ‑U sprawdza się przy prostych obrysach i dużych obciążeniach. Różnica kosztowa często rekompensuje mniejsze koszty robocizny przy typ‑U.

Projektanci wybierają LS/LB, gdy potrzebna jest adaptacja do detali, a typ‑U, gdy ważna jest powtarzalność i maksymalizacja czasu pracy betoniarni.

Płyty LS LB – wymiary i wpusty

Płyty LS‑300 i LB‑300 mają standardową wysokość 300 mm i wpusty montażowe 40×50 mm. Moduły zwykle mają długość 1,0 m, co ułatwia kalkulację materiału i logistykę transportu. Wpusty umożliwiają przepuszczenie rur oraz łączników zbrojeniowych.

Producent oferuje warianty z dodatkową perforacją lub wzmocnieniami na narożnikach. Planowanie liczby płyt polega na podzieleniu obwodu ławy przez długość modułu i doliczeniu marginesu 5–10% na odpady. W praktyce warto mieć zapas 1–2 modułów na zmiany geometryczne.

Warto pamiętać o kompatybilności wpustów z systemem zbrojenia. Niektóre płyty umożliwiają łatwe osadzenie prętów fi 12–16 mm bez dodatkowego frezowania.

Geometria ławy: układ pionowy vs obwodowy

Układ pionowy (LS) formuje ławę przez „stojące” elementy, co jest korzystne przy głębszych wykopach. Układ obwodowy (LB) układa się poziomo pod strefą cokołu, co upraszcza wykończenie elewacji i montaż izolacji. Oba sposoby wymagają precyzyjnego wyznaczenia poziomów.

Pionowy układ redukuje mostki termiczne przy przebiciach, bo izolacja jest ciągła. Obwodowy daje estetyczne wykończenie cokołu i łatwiejszą integrację z drenażem. Przy wyborze geometrycznym decydują warunki gruntowe i detale architektoniczne.

Praca z płytami to koordynacja z geodetą i wykonawcą zbrojenia — tolerancje montażowe zwykle mieszczą się w ±10 mm na 1 m, co powinno być uwzględnione w dokumentacji.

System typ-U UB/US – parametry ławy

Moduły UB‑300/100‑W i US‑300/100 tworzą elementy typu‑U o wysokości około 560 mm. Szerokość ławy projektuje się zwykle na 400, 500 lub 600 mm, w zależności od obciążeń i warunków gruntowych. Jednoczęściowe kształtki skracają czas montażu przy długich obrzeżach.

Typ‑U pozwala na szybkie rozmieszczenie zbrojenia wewnątrz formy. Przy szerokości 500 mm i długości 1 m koszt materiałów może wynosić orientacyjnie 160–180 PLN/m.b. Montaż wymaga cięższego sprzętu przy znacznych długościach, ale kompensuje to tempo robót.

W projektach z dużymi strefami obciążenia typ‑U minimalizuje ryzyko błędów montażowych i zapewnia powtarzalność wymiarów całej ławy.

Właściwości XPS i ograniczenie hydroizolacji

XPS cechuje się niską nasiąkliwością i wysoką wytrzymałością na ściskanie. Dzięki temu kontakt płyty XPS z betonem nie wymaga zawsze dodatkowej warstwy oddzielającej. To zmniejsza liczbę robót i materiałów potrzebnych przy ławie fundamentowej.

Jednak przy agresywnych wodach gruntowych lub gdy projekt wymaga ciśnieniowej szczelności, standardowa izolacja pozostaje konieczna. XPS redukuje, ale nie eliminuje, zadania hydroizolacji — decyzję należy podjąć na podstawie badań geotechnicznych.

Warto też uwzględnić długoterminową ochronę krawędzi i łączeń płyt. Starannie zaprojektowane detale minimalizują ryzyko mostków kapilarnych i przecieków.

Korzyści ekonomiczne i czasowe zastosowania

Zastosowanie szalunku traconego z płytą fundamentową przekłada się na oszczędności robocizny i sprzętu. Orientacyjna kalkulacja: przy 50 m bieżących ławy system LS/LB może skrócić czas wykonania o 1–2 dni robocze, a typ‑U nawet o 2–4 dni. To przekłada się na niższe koszty kierowania placem i krótszy wynajem sprzętu.

Początkowy koszt materiałów bywa wyższy o 20–60% w porównaniu z tradycyjnym szalunkiem drewnianym, ale bilans zamyka się szybciej przy większych projektach. Oszczędności rosną wraz z powtarzalnością i długością obwodu fundamentu.

Decyzja o systemie powinna opierać się na trzech kryteriach: geotechnicznym, konstrukcyjnym i ekonomicznym. Płyty i moduły należy dobierać tak, aby minimalizować przerwy w pracy i maksymalizować ciągłość izolacji.

Szalunek Tracony Płyta Fundamentowa – Pytania i odpowiedzi

  • Co to jest szalunek tracony i jakie ma zastosowanie przy płycie fundamentowej
    Szalunek tracony to system łączący formę na betonie z izolacją fundamentu. Umożliwia wykonanie ławy i izolacji w jednym etapie, skracając prace montażowe i demontażowe.

  • Jakie są zalety systemów LS/LB i typu U w porównaniu do tradycyjnych szalunków
    Łączą szalunek i izolację, ograniczają mostki termiczne, przyspieszają przebieg prac i zmniejszają koszty robót ziemnych oraz wynajem szalunków.

  • Jak układane są płyty LS-300, LB-300 i moduły UB-300/100-W oraz US-300/100
    LB-300 układany jest na obwodzie budynku, LS-300 montuje się pionowo, tworząc kompletną ławę; zestaw UB-300/100-W i US-300/100 tworzy część typu-U o szerokości ławy 400–600 mm i wysokości 56 cm.

  • Czy szalunek tracony wpływa na izolacyjność i koszty prac
    Tak, dzięki XPS niepoddającemu się wilgoci, redukcji mostków cieplnych i możliwości „izolacja w jednym” obniża koszty oraz czas robót i potrzebę dodatkowej hydroizolacji.