Szerokość schodów w budynkach publicznych 2025

Kto by pomyślał, że tak prozaiczny element architektoniczny jak schody może wzbudzać tyle emocji, a jednocześnie być przedmiotem tak szczegółowych regulacji? Kiedy mówimy o obiektach publicznych, od razu nasuwa się pytanie o szerokość schodów w budynkach użyteczności publicznej. Krótka odpowiedź jest jednoznaczna: muszą być szerokie na tyle, by zapewnić bezpieczeństwo i swobodny przepływ ludzi, w tym osób z niepełnosprawnościami, a minimalna wymagana szerokość stopni to 0,35 metra.

• Wymiary stopni schodów: wysokość i szerokość a bezpieczeństwo
• Schody wachlarzowe, zabiegowe i kręcone w obiektach publicznych
• Przepisy dotyczące schodów ruchomych w budynkach użyteczności publicznej
• Q&A

Zapewnienie komfortu i bezpieczeństwa w przestrzeniach publicznych to nie tylko kwestia dobrej woli, ale przede wszystkim przestrzeganie surowych przepisów. Zaniedbania w tym obszarze mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, nie tylko prawnych, ale i ludzkich. Pamiętajmy, że każdy szczegół ma znaczenie.

Powyższa tabela jasno ilustruje, że projektowanie schodów to skomplikowane równanie, gdzie każda zmienna ma znaczenie. To nie tylko suche cyfry, ale elementy wpływające na realne życie ludzi. Właśnie dlatego te normy są tak restrykcyjne i precyzyjne.

To niczym układanka, gdzie brak jednego elementu burzy całą konstrukcję. W grę wchodzi nie tylko estetyka czy funkcjonalność, ale przede wszystkim bezkompromisowe bezpieczeństwo. W budownictwie użyteczności publicznej nie ma miejsca na kompromisy w tej kwestii. Prawda jest taka, że przepisy te powstały na bazie wielu lat doświadczeń, analiz wypadków i zmieniających się potrzeb społeczeństwa, w tym coraz większej świadomości o dostępności dla wszystkich. Dobrze zaprojektowane schody, o odpowiedniej szerokości stopni, stanowią fundament bezpiecznego i funkcjonalnego obiektu. Przejdźmy teraz do konkretów, zagłębiając się w szczegóły, które tworzą ten fundament.

Zobacz także: Minimalna szerokość schodów w budynku wielorodzinnym 2025

Wymiary stopni schodów: wysokość i szerokość a bezpieczeństwo

Poruszając się po budynkach użyteczności publicznej, nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, jak wiele pracy i precyzji włożono w projektowanie każdego, nawet najmniejszego elementu, takiego jak stopnie schodów. Ktoś mógłby powiedzieć, "przecież to tylko schody!", ale to właśnie one stanowią krytyczny punkt, który decyduje o bezpieczeństwie i dostępności. Przepisy w Polsce są tutaj bezkompromisowe, a ich podstawą jest Rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Co ciekawe, § 67 tego rozporządzenia wyraźnie stanowi, że nawet montaż schodów ruchomych nie zwalnia z obowiązku posiadania schodów stałych. To kluczowa informacja, która podkreśla fundamentalne znaczenie schodów tradycyjnych. A skoro o nich mowa, ich parametry, a więc wymiary i bezpieczeństwo, są szczegółowo opisane w § 68 i § 69.

Jednym z najistotniejszych aspektów jest liczba stopni w jednym biegu. Według przepisów, w przypadku budynków medycznych liczba ta nie może być większa niż 14, natomiast w innych obiektach publicznych — maksymalnie 17. Zwraca uwagę zapis, że w jednym biegu powinno być maksymalnie 10 stopni. Może to wydawać się szczegółem, ale takie ograniczenie ma na celu zapobieganie zmęczeniu użytkowników i minimalizowanie ryzyka upadków, zwłaszcza na dłuższych odcinkach. Długi ciąg stopni bez podestu może być wyczerpujący i niebezpieczny, szczególnie dla osób starszych czy z ograniczoną mobilnością.

Zobacz także: Minimalna szerokość schodów w domu 2025: Co musisz wiedzieć?

Najważniejszym jednak wzorem, który musi być stosowany przy projektowaniu stopni, jest zasada określana jako "krok marszowy": 2H + S = 0,6 do 0,65 metra. H oznacza wysokość stopnia (w metrach), a S jego szerokość (też w metrach). To prosta, ale genialna formuła, która zapewnia, że schody są ergonomiczne i bezpieczne. Dlaczego 0,6 do 0,65 metra? To uśredniona długość ludzkiego kroku na płaskiej powierzchni, co gwarantuje naturalne i płynne poruszanie się po schodach. Nie za wysokie, by wymuszać męczące unoszenie nóg, ani za niskie, by sprawiać wrażenie „tapania”.

Patrząc na praktyczne zastosowanie tego wzoru, przyjmuje się, że szerokość stopni znajdujących się przed wejściem do budynku powinna wynosić minimum 0,35 metra. Jest to rozsądne, zważywszy na fakt, że wejścia często są miejscem, gdzie następuje kumulacja ruchu. Zewnętrzne schody powinny mieć wysokość stopnia 15 cm, a wewnętrzne 17,5 cm. Jest to delikatna różnica, podyktowana najprawdopodobniej zmiennymi warunkami zewnętrznymi (np. możliwość oblodzenia), gdzie niższy stopień jest bezpieczniejszy.

Dodatkowo, projektanci muszą pamiętać o odpowiednim wyprofilowaniu stopni. Nawet jeśli wysokość i szerokość stopni są idealne, ale stopień ma ostre krawędzie, lub jego powierzchnia jest nierówna, może to prowadzić do zahaczenia i upadku. To aspekt często niedoceniany, a mający kolosalne znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników. Często widujemy piękne, designerskie schody, które niestety zapominają o ergonomicznym kształcie stopni, co jest wręcz karygodne w obiektach publicznych. A przecież nikomu nie zależy na pozwach i odszkodowaniach z powodu niedociągnięć projektowych. Tutaj liczy się nie tylko design, ale przede wszystkim funkcja i bezpieczeństwo. I co najważniejsze, projektowanie tych elementów to ciągła dbałość o detale i aktualizowanie wiedzy o najnowszych regulacjach.

Zobacz także: Szerokość schodów w domu 2025: Przepisy, komfort i wymiary

Schody wachlarzowe, zabiegowe i kręcone w obiektach publicznych

W dziedzinie architektury i projektowania budynków użyteczności publicznej, schody pełnią nie tylko funkcję komunikacyjną, ale często są również elementem dekoracyjnym i symbolicznym. Jednakże, niezależnie od estetyki, kluczową rolę odgrywa bezpieczeństwo i dostępność, zwłaszcza w kontekście przepisów prawnych. W Polsce, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jest w tej materii nieubłagane.

I tu pojawia się pewna "gorzka prawda", którą projektanci i zarządcy budynków muszą sobie przyswoić: schody wachlarzowe, zabiegowe oraz kręcone, pomimo swojego często imponującego wyglądu, kategorycznie nie spełniają norm wynikających z przepisów o dostępności. Jest to fakt, który może zaskoczyć, ponieważ w wielu starszych, reprezentacyjnych budynkach publicznych takie konstrukcje są na porządku dziennym.

Zobacz także: Minimalna szerokość schodów w obiektach publicznych (2025)

Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że nie są one zalecane w nowoprojektowanych obiektach publicznych. Ale co z budynkami, w których takie schody już istnieją, i zostały zastosowane przed wejściem w życie wspomnianych przepisów? W takich przypadkach istnieje wyraźny wymóg, aby zapewnić alternatywny sposób dostania się na daną kondygnację. Coś na zasadzie: "masz zabiegowe schody? Super, ale musisz też mieć windę!". Typowe alternatywy to winda osobowa lub podnośnik. W niektórych przypadkach, gdy konstrukcja budynku na to pozwala, rozważana jest również budowa dodatkowej, zgodnej z normami, klatki schodowej.

To nie kaprys prawodawcy, ale świadoma decyzja mająca na celu eliminację barier architektonicznych. Schody wachlarzowe, zabiegowe i kręcone charakteryzują się zmienną szerokością stopni na ich długości. Na wewnętrznym promieniu stopień jest znacznie węższy, co dla osób o ograniczonej mobilności, osób starszych, czy nawet dla rodziców z dziećmi, stanowi ogromne wyzwanie i ryzyko. Kiedyś byłem świadkiem, jak starsza pani z laską, próbując zejść po zabiegowych schodach, poślizgnęła się właśnie w tym wąskim punkcie. Na szczęście nic poważnego się nie stało, ale incydent ten uzmysłowił mi, jak istotne są te z pozoru błahe regulacje.

Szczególnie restrykcyjne przepisy obowiązują w budynkach opieki zdrowotnej. W tych miejscach stosowanie schodów wachlarzowych, zabiegowych lub kręconych na ścieżkach poruszania się pacjentów jest kategorycznie zabronione. I słusznie! W szpitalach i przychodniach liczy się przede wszystkim maksymalne bezpieczeństwo i komfort pacjentów, którzy często są już osłabieni lub mają problemy z poruszaniem się. Jak w ogóle wyobrazić sobie pacjenta na wózku inwalidzkim czy osobę o kulach próbującą pokonać takie schody? Jest to absurdalne i niehumanitarne. Z tego powodu, w budynkach medycznych szczególnie zwraca się uwagę na standardową szerokość stopni i zapewnienie równych, bezpiecznych ciągów komunikacyjnych. Myślę, że to przykład, w którym logika i empatia biorą górę nad dążeniem do estetycznego szaleństwa w projektowaniu. Ktoś kiedyś mądry powiedział, że dobre projektowanie jest niewidzialne. Schody, które są bezpieczne i funkcjonalne, a nie rzucające się w oczy swoim niepraktycznym kształtem, są tego najlepszym przykładem.

Przepisy dotyczące schodów ruchomych w budynkach użyteczności publicznej

Schody ruchome to wynalazek, który odmienił oblicze dużych obiektów użyteczności publicznej, takich jak centra handlowe, dworce, lotniska czy metro. Kojarzone są z szybkością, komfortem i nowoczesnością. Jednak, jak każde urządzenie mechaniczne używane publicznie, również one podlegają ścisłym regulacjom. I tutaj rodzi się pierwsze, fundamentalne pytanie: czy możemy je po prostu sobie tak ot tak zainstalować w dowolnym budynku?

Otóż, nic bardziej mylnego. Wbrew pozorom, montaż ruchomych schodów nie jest prostą sprawą „kup i zamontuj”. Trzeba bowiem uzyskać specjalne pozwolenie budowlane. Tak, dobrze słyszysz. Schody ruchome, podobnie jak windy, platformy dla niepełnosprawnych czy systemy klimatyzacyjne, traktowane są jako urządzenia techniczne w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W związku z tym, ich instalacja wymaga zgłoszenia projektu do odpowiednich organów i uzyskania pozytywnej decyzji administracyjnej.

To nie jest biurokracja dla biurokracji. Proces ten ma na celu zapewnienie, że schody ruchome zostaną zamontowane zgodnie z obowiązującymi normami bezpieczeństwa, ich konstrukcja będzie odpowiednia dla danego obiektu, a także, że będą spełniać wszelkie wymogi techniczne i użytkowe. Wyobraź sobie, co by się stało, gdyby takie skomplikowane maszyny mogły być montowane bez jakiejkolwiek kontroli! Byłoby to prosta droga do katastrofy.

Kluczowe jest tutaj zrozumienie, że schody ruchome są traktowane jako urządzenia, a nie jedynie elementy architektoniczne. Wiąże się to z szeregiem dodatkowych wymagań, począwszy od samego projektu, poprzez wykonawstwo, aż po regularne przeglądy i konserwację. Należy pamiętać, że każdy stopień takich schodów, choć automatycznie poruszany, nadal musi spełniać kryteria dotyczące szerokości stopni oraz ich profilu, choć ich dynamiczny charakter wprowadza dodatkowe wyzwania związane z bezpieczeństwem i ewentualnymi zatrzymaniami awaryjnymi.

Przepisy te mają chronić nie tylko użytkowników, ale również inwestorów i zarządców obiektów przed odpowiedzialnością prawną w przypadku awarii czy wypadków. Warto wspomnieć, że regularne przeglądy techniczne wykonywane przez uprawnione osoby są obowiązkowe. Zaniedbanie tych procedur grozi nie tylko surowymi karami finansowymi, ale przede wszystkim stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia użytkowników. Ryzyko, na które nikt o zdrowych zmysłach nie powinien się decydować.

Jednym z najczęstszych problemów związanych ze schodami ruchomymi w budynkach użyteczności publicznej jest ich awaryjność. Zbyt intensywna eksploatacja, niewłaściwa konserwacja, czy też próby oszczędności na częściach zamiennych mogą prowadzić do przestojów, a w konsekwencji do strat finansowych i wizerunkowych. Ktoś mógłby powiedzieć, że w tym wszystkim brakuje „ludzkiego elementu”. Może i tak, ale kiedy chodzi o bezpieczeństwo, precyzja i przestrzeganie procedur są kluczowe. Nie da się tutaj postawić na życzliwe spojrzenie i dobrą wolę – potrzeba twardych, rygorystycznych zasad. Inwestycja w nowoczesne i dobrze utrzymane schody ruchome to inwestycja w reputację, a co ważniejsze, w życie i zdrowie tysięcy ludzi, którzy codziennie z nich korzystają. Pamiętajmy, że szerokość schodów w budynkach użyteczności publicznej ma wpływ na bezpieczeństwo i komfort, również w przypadku schodów ruchomych, co czyni je kluczowym elementem kompleksowego bezpieczeństwa architektonicznego.

Q&A

Pytanie: Jakie są minimalne wymogi dotyczące szerokości schodów w budynkach użyteczności publicznej?

Odpowiedź: Minimalna szerokość schodów w budynkach użyteczności publicznej nie jest jednoznacznie określona jedną liczbą dla całego biegu schodów, ale szerokość stopni znajdujących się przed wejściem do budynku powinna wynosić minimum 0,35 metra, a całość konstrukcji musi zapewniać swobodny przepływ i bezpieczeństwo dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami.

Pytanie: Ile maksymalnie stopni może mieć jeden bieg schodów w budynku użyteczności publicznej?

Odpowiedź: W jednym biegu schodów w budynku użyteczności publicznej powinno być maksymalnie 10 stopni, choć łączna liczba stopni w budynkach medycznych nie może przekroczyć 14, a w innych budynkach 17.

Pytanie: Czy schody wachlarzowe, zabiegowe i kręcone są dozwolone w budynkach użyteczności publicznej?

Odpowiedź: Nie, schody wachlarzowe, zabiegowe i kręcone nie spełniają norm wynikających z przepisów o dostępności i nie są zalecane w budynkach użyteczności publicznej. W przypadku, gdy już istnieją w budynkach sprzed wejścia w życie przepisów, należy zapewnić alternatywny sposób dostępu na kondygnację (np. dźwig osobowy, podnośnik).

Pytanie: Jaka jest rola wzoru "2H + S = 0,6 do 0,65 metra" w projektowaniu schodów?

Odpowiedź: Wzór ten, gdzie H oznacza wysokość stopnia, a S jego szerokość, jest kluczowy dla zapewnienia ergonomii i bezpieczeństwa schodów. Pomaga ustalić optymalne proporcje, tak aby ruch po schodach był naturalny i minimalizował ryzyko potknięcia czy upadku, odpowiadając na średnią długość ludzkiego kroku.

Pytanie: Czy do montażu schodów ruchomych wymagane jest pozwolenie budowlane?

Odpowiedź: Tak, montaż ruchomych schodów wymaga uzyskania pozwolenia budowlanego, ponieważ są one traktowane jako urządzenia techniczne w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zgodności instalacji z normami bezpieczeństwa i przepisami technicznymi.