Przepust na kable w fundamentach: średnica i uszczelnienie

Przepust na kable w fundamentach to zwykle rura osłonowa z PVC lub PE o średnicy ok. 50-110 mm, co najmniej dwa razy szersza od rury z przewodem, osadzona w szalunku przed betonowaniem i wysunięta minimum 50 cm poza obrys fundamentu. Przy piwnicy lub wodzie gruntowej sama rura nie wystarczy: potrzebna jest manszeta, kołnierz albo przepust systemowy z fabryczną pokrywą uszczelniającą. Przejście kabla trzeba zaplanować razem z projektem instalacji, bo przewiercanie gotowej ściany jest trudniejsze i łatwo o nieszczelność.

• Co to jest przepust na kable w fundamencie?
• Jakie przepusty w fundamencie wykonać?
• Jak zrobić przepust w fundamencie krok po kroku?
• Jak uszczelnić przepust w fundamencie?
• Przepust w istniejącym fundamencie
• Błędy przy przepustach kablowych i ich skutki

Co to jest przepust na kable w fundamencie?

Przepust kablowy to przygotowane z góry przejście przez ścianę fundamentową lub płytę fundamentową, którym kabel energetyczny, teletechniczny albo światłowód trafia z gruntu do wnętrza budynku. Może to być zwykła rura osłonowa albo element systemowy z pokrywą uszczelniającą, do którego kabel podłącza się później.

W domu jednorodzinnym takim przepustem prowadzi się przede wszystkim WLZ, czyli wewnętrzną linię zasilającą od złącza do rozdzielnicy. Przykładem elementu systemowego jest przepust HSI150 opisany w poradniku HT Polska o przepustach do budynków: ma 150 mm średnicy wewnętrznej, a wersja VARIA z regulacją długości pasuje do ścian grubości od ok. 200 do ok. 575 mm.

Jakie przepusty w fundamencie wykonać?

Na kable elektryczne stosuje się rury osłonowe z PVC lub PE, a na teletechnikę osobne, węższe rury PE. Każdy rodzaj instalacji powinien mieć własny przepust, a rura osłonowa co najmniej dwukrotność średnicy rury lub przewodu, który w niej biegnie.

Zakresy średnic pochodzą z poradnika o przepustach instalacyjnych w fundamentach. Ten sam materiał podaje też ogólne minimum 100 mm dla przepustów, czyli więcej niż dolna granica zakresu dla kabli; przy kilku przewodach bezpieczniej wybrać górną część zakresu.

Jeden przepust czy kilka przez różne ściany?

Jeśli kable wychodzą w kilku kierunkach i każde przejście zostanie starannie uszczelnione, prowadź je przez fundament najkrótszą drogą. Jeśli chcesz ograniczyć liczbę miejsc do uszczelnienia, wyjdź jednym przepustem i poprowadź kabel w gruncie wokół budynku. Sama liczba przepustów ma mniejsze znaczenie niż ich wielkość względem przekroju fundamentu: przejście nie może osłabiać ściany ani jej zbrojenia.

Na tym etapie przydaje się pełny plan mediów; koszty prowadzenia instalacji opisuje tekst o rozprowadzeniu rur w fundamentach i jego cenie.

Jak zrobić przepust w fundamencie krok po kroku?

Rurę osłonową osadza się w deskowaniu przed betonowaniem, mocuje tak, by się nie przesunęła, wyprowadza poza obrys i uszczelnia po wciągnięciu kabla. Kolejność prac:

1. Ustal z elektrykiem i kierownikiem budowy liczbę, średnice i położenie przepustów, zanim powstanie szalunek fundamentów.
2. Osadź rurę osłonową w szalunku i unieruchom ją uchwytami, żeby beton jej nie przemieścił.
3. Wysuń rurę co najmniej 50 cm poza obrys fundamentu i zamknij końce zaślepkami do czasu wciągnięcia kabla.
4. Zamiast ciasnego kolana zastosuj łagodny łuk: przez wąską rurę z ostrym zagięciem kabel energetyczny może się nie dać przeciągnąć, a wtedy zostaje wykonanie nowego przepustu.
5. Po betonowaniu, przed zasypaniem, sprawdź stabilność i szczelność przepustu.
6. Wciągnij kabel i uszczelnij szczelinę między nim a rurą osłonową.

Przykład: dobór rury osłonowej pod WLZ

Przykład: WLZ biegnie w rurze ochronnej o średnicy zewnętrznej 40 mm, a ściana fundamentowa ma 30 cm grubości.

• Minimalna średnica osłony: 2 × 40 mm = 80 mm.
• Zakres dla kabli elektrycznych to 50-110 mm, a ogólne minimum to 100 mm, więc oba warunki spełnia rura 110 mm.
• Długość od wewnętrznego lica ściany do końca rury na zewnątrz: 30 cm + 50 cm = co najmniej 80 cm; odcinek wewnątrz zależy od położenia rozdzielnicy.

Jak uszczelnić przepust w fundamencie?

Szczelinę między rurą osłonową a kablem wypełnia się pianką poliuretanową lub masą butylową, a w miejscach kontaktu z wodą gruntową dokłada się manszetę lub kołnierz. Przy piwnicy lub wysokiej wodzie gruntowej pewniejszy jest przepust systemowy z fabryczną pokrywą.

Pokrywy systemowe bywają termokurczliwe, zimnokurczliwe albo dopasowane do rury o określonej średnicy zewnętrznej; wariant z trójwargową uszczelką TPE nie wymaga osobnej masy wokół kabla. Ścienne wersje przepustów HT Polska, zależnie od modelu, wytrzymują ciśnienie wody do 2,5 bara i mają certyfikat FHRK oraz klasę szczelności radonowej.

Pianka czy uszczelnienie systemowe?

Poradniki wykonawcze dopuszczają piankę i masę butylową, a producent przepustów stawia na fabryczną pokrywę. Różnica wynika z warunków pracy: dla pianki i masy butylowej nie podaje się odporności na ciśnienie wody, dla przepustu systemowego jest ona deklarowana. Z tego wynika reguła:

• fundament powyżej wody gruntowej, bez piwnicy: pianka lub masa butylowa w szczelinie plus połączenie przepustu z hydroizolacją ściany;
• piwnica albo kontakt z wodą gruntową: manszeta lub kołnierz, a najlepiej przepust systemowy z określoną szczelnością;
• kable już przeciągnięte albo budynek istnieje: rura przepustowa z późniejszym wkładem gumowym, także w wersji dzielonej.

Przepust w istniejącym fundamencie

W gotowym budynku lub gdy konfiguracja kabli nie jest jeszcze znana, stosuje się rury przepustowe, w których uszczelnienie montuje się później. Rury FZR w wersji dzielonej zakłada się nawet na przeciągnięte już kable, bez ich wycofywania.

Przewiercanie gotowej ściany to ostateczność: przewiert może naruszyć zbrojenie i nośność ściany fundamentowej, a hydroizolację wokół nowego otworu trzeba odtworzyć. Zakres takich prac przybliża artykuł o odkopaniu i izolacji fundamentów.

Błędy przy przepustach kablowych i ich skutki

Najczęstsze błędy to za mała średnica, brak zapasu, rura przesunięta przy betonowaniu, wspólny przepust dla różnych instalacji, źle zakończone końce i brak uszczelnienia. Skutki to zawilgocenie ścian i fundamentu, mostki termiczne, uszkodzone przewody oraz kłopoty przy odbiorze budynku.

• Dodaj rezerwowy przepust na światłowód lub dodatkowy kabel.
• Zrób zdjęcia przepustów przed zasypaniem i zapisz ich położenie względem narożników.
• Wymagaj od wykonawcy protokołu z kontroli szczelności przejść.
• Pilnuj, żeby hydroizolacja ściany była połączona z przepustem, a nie tylko do niego doprowadzona.