Wymiary klatki schodowej: przepisy, stopnie i miejsce
Wymiary klatki schodowej w domu jednorodzinnym to co najmniej 80 cm szerokości użytkowej biegu i spocznika oraz stopnie nie wyższe niż 19 cm. W bloku lub budynku użyteczności publicznej bieg ma minimum 1,2 m, spocznik 1,5 m, a stopień najwyżej 17,5 cm. Nad biegiem trzeba zostawić co najmniej 205 cm prześwitu, a wygodne schody w domu mają 90-100 cm szerokości i stopnie o wysokości 15-18 cm, więc zajmują więcej miejsca niż przepisowe minimum.
- Jakie wymiary klatki schodowej wymagają przepisy?
- Czy stopień schodów może mieć 20 cm?
- Jak przeliczyć wysokość kondygnacji na liczbę i wymiary stopni?
- Jakie są idealne wymiary schodów i stopnic?
- Gdzie źródła podają różne wymiary schodów?
Jakie wymiary klatki schodowej wymagają przepisy?
Graniczne wymiary schodów stałych zależą od przeznaczenia budynku i określa je § 68 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Najmniejsze wartości dotyczą schodów technicznych i domów, największe budynków opieki zdrowotnej.
| Rodzaj budynku lub schodów | Min. szerokość biegu (m) | Min. szerokość spocznika (m) | Maks. wysokość stopnia (m) |
|---|---|---|---|
| Schody do piwnicy, pomieszczeń technicznych i poddasza nieużytkowego (każdy budynek) | 0,8 | 0,8 | 0,20 |
| Dom jednorodzinny, zabudowa zagrodowa, mieszkanie dwupoziomowe | 0,8 | 0,8 | 0,19 |
| Garaż wielostanowiskowy, budynek usługowy do 10 pracowników | 0,9 | 0,9 | 0,19 |
| Blok, zamieszkanie zbiorowe, użyteczność publiczna, budynek produkcyjny, magazynowy lub usługowy z ponad 10 pracownikami | 1,2 | 1,5 | 0,175 |
| Przedszkole, żłobek | 1,2 | 1,3 | 0,15 |
| Budynek opieki zdrowotnej | 1,4 | 1,5 | 0,15 |
Szerokość użytkową liczy się w świetle: między wewnętrznymi krawędziami poręczy, a przy balustradzie po jednej stronie od wykończonej ściany do wewnętrznej krawędzi poręczy. Zainstalowane urządzenia ani elementy budynku nie mogą tego wymiaru zmniejszać, dlatego 80 cm w stanie surowym może po tynku i okładzinach nie spełnić wymagań.
W budynkach użyteczności publicznej i produkcyjnych klatka będąca drogą ewakuacyjną musi mieć łączną szerokość biegów i spoczników co najmniej 0,6 m na każde 100 osób przebywających jednocześnie na najbardziej zaludnionej kondygnacji. Przykład: przy 300 osobach daje to 3 × 0,6 m = 1,8 m łącznej szerokości biegów, czyli więcej niż minimum 1,2 m z tabeli. Schody zewnętrzne do budynku mają mieć co najmniej 1,2 m i nie mogą być węższe niż bieg wewnątrz.
Wartości pochodzą z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., które w § 67 przewiduje też, że schody ruchome nie zwalniają z obowiązku wykonania schodów stałych, co opisuje przegląd przepisów o schodach w budynkach publicznych. Baza OpenLEX oznacza tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225 jako akt, który utracił moc, więc przed projektem sprawdź z projektantem, czy obowiązujące warunki techniczne nie zmieniły tych liczb. Wymagania dla stopni zebrano też w tekście o normach wymiarów schodów.
Czy stopień schodów może mieć 20 cm?
Tak, ale tylko na schodach do kondygnacji podziemnej, pomieszczeń technicznych i nieużytkowego poddasza, gdzie granica wynosi 0,2 m w każdym typie budynku. Na schodach do pomieszczeń mieszkalnych domu limit to 19 cm, w bloku 17,5 cm, a w przedszkolu i budynku opieki zdrowotnej 15 cm. Stopień 20 cm między parterem a piętrem domu jest więc niezgodny z przepisami, nawet jeśli oszczędza miejsce.
Jak przeliczyć wysokość kondygnacji na liczbę i wymiary stopni?
Wysokość od wykończonej podłogi dolnej do wykończonej podłogi górnej dzieli się przez liczbę podniesień, a głębokość stopnicy dobiera tak, by dwie wysokości stopnia plus jego głębokość dawały 60-65 cm. Ten wzór i dolną granicę 25 cm głębokości stopnia podaje poradnik PAKRO o doborze schodów.
Przykład: dom jednorodzinny, 280 cm od podłogi do podłogi. Głębokość stopnicy to 60-65 cm minus dwie wysokości stopnia, ale nie mniej niż 25 cm.
| Liczba podniesień | Wysokość stopnia (cm) | Głębokość stopnicy (cm) | Ocena |
|---|---|---|---|
| 15 | 280 / 15 = 18,7 | 25-27,7 | w limicie 19 cm, schody strome |
| 16 | 280 / 16 = 17,5 | 25-30 | w zakresie wygodnym 15-18 cm |
| 17 | 280 / 17 = 16,5 | 27,1-32,1 | najłagodniejsze; 17 to maksimum stopni w jednym biegu |
Wyniki zaokrąglono do 0,1 cm. Wszystkie stopnie w biegu powinny mieć tę samą wysokość i głębokość, bo różnice sprzyjają potknięciom.
Kondygnacja 292 cm: dlaczego 15 stopni to za mało
Taką wysokość daje na przykład 260 cm pomieszczenia, 12 cm stropu i 20 cm warstw podłogi. Przy 15 podniesieniach stopień ma 19,5 cm, czyli więcej niż dopuszczalne w domu 19 cm. Zgodne warianty to 16 podniesień po 18,25 cm albo 17 po 17,2 cm.
Ile miejsca zajmą schody w rzucie?
Zgrubne wyliczenia Schody.pl dla 292 cm wskazują około 5 m² dla wygodnych schodów z 17 podniesieniami (17,2 cm wysokości, 28,5 cm głębokości) i około 3,5 m² dla stromych (19,4 cm, 23,5 cm). Spocznik zamiast stopni zabiegowych dodaje około 1,5 m², a sam otwór w stropie jest mniejszy niż powierzchnia schodów i zależy między innymi od grubości stropu.
Wariant 3,5 m² ma stopień wyższy niż 19 cm, więc w domu jednorodzinnym nie spełnia przepisów. Własne wymiary można przeliczyć w kalkulatorze schodów stalowych.
Jakie są idealne wymiary schodów i stopnic?
Wygodne schody w domu mają bieg i spocznik szerokości 90-100 cm, stopnie o wysokości 15-18 cm i stopnice bliżej górnej granicy zakresu 25-32 cm. Przy szerokości 110 cm dwie osoby mijają się swobodnie.
| Wymiar | Wartość graniczna | Wartość wygodna |
|---|---|---|
| Szerokość biegu | min. 80 cm | 90-100 cm, 110 cm do mijania się |
| Szerokość spocznika | min. 80 cm | 90-100 cm |
| Wysokość stopnia | maks. 19 cm | 15-18 cm |
| Głębokość stopnicy | min. 25 cm | do 32 cm, 30-32 cm przy dużej stopie |
| Stopień zabiegowy w najwęższym miejscu | min. 10 cm | ok. 16 cm |
| Liczba stopni w jednym biegu | maks. 17 | - |
| Prześwit nad schodami | min. 205 cm | - |
Reguła wyboru: jeśli klatką codziennie chodzi cała rodzina i wnosi się nią meble, planuj 100-110 cm biegu i niższe stopnie. Jeśli schody prowadzą tylko do piwnicy lub pomieszczenia technicznego, przepisy dopuszczają 80 cm i stopień do 20 cm. Gdy brakuje miejsca, zmniejsz liczbę podniesień albo szerokość biegu tylko do granicy z tabeli przepisów, nigdy poniżej.
Gdzie źródła podają różne wymiary schodów?
Rozbieżności dotyczą trzech wartości i w każdym przypadku bezpieczniej przyjąć wymiar bardziej wymagający.
- Prześwit nad biegiem: spotyka się wartość 200 cm, ale poradniki odwołujące się do przepisów podają minimum 205 cm w świetle, więc otwór w stropie projektuj pod 205 cm.
- Wysokość stopnia: wyliczenia powierzchni traktują 19,4 cm jako schody strome, lecz akceptowalne, podczas gdy w domu jednorodzinnym limit to 19 cm, a 20 cm dotyczy tylko schodów technicznych.
- Stopień zabiegowy 40 cm od balustrady: jedno źródło podaje tam minimum 25 cm głębokości, inne zaleca około 40 cm. Pierwsza liczba to dolna granica, druga wartość dla wygody.
