Ile centymetrów musi mieć klatka schodowa w bloku? Przepisy 2026

Projektowanie klatki schodowej w budynku wielorodzinnym to zadanie, które wymaga pogodzenia ze sobą przepisów budowlanych, wymogów bezpieczeństwa pożarowego oraz komfortu użytkowania. Błąd na etapie wyliczenia szerokości użytkowej może skutkować koniecznością przebudowy już na etapie odbioru budynku, co generuje koszty rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. Warto więc od pierwszego szkicu projektu dysponować precyzyjnymi danymi, które pozwolą uniknąć problemów zarówno z nadzorem budowlanym, jak i z przyszłymi mieszkańcami.

• Minimalna szerokość użytkowa drogi ewakuacyjnej
• Obliczanie łącznej szerokości biegów i spoczników
• Wymiary stopni i spoczników w budynku wielorodzinnym
• Schody ruchome a obowiązek schodów stałych
• Najczęściej zadawane pytania dotyczące wymiarów klatki schodowej w budynku wielorodzinnym

Minimalna szerokość użytkowa drogi ewakuacyjnej

Przepisy nakładają na projektantów obowiązek zapewnienia odpowiedniej przepustowości klatki schodowej w razie konieczności ewakuacji. Podstawową jednostką miary jest tutaj szerokość użytkowa wyrażana w metrach bieżących, która determinuje, ile osób jednocześnie może bezpiecznie opuścić budynek. Normy określają minimalną wartość na poziomie 0,6 metra na każde 100 osób przebywających na kondygnacji o największym obłożeniu. W praktyce oznacza to, że w budynku z 200 mieszkańcami na jednym piętrze klatka schodowa musi zapewniać minimum 1,2 metra szerokości użytkowej.

Dla kondygnacji o znacznej liczbie użytkowników przepisy wprowadzają jeszcze jeden mechanizm korekcyjny. Jeżeli na najbardziej obciążonym piętrze przebywa ponad 500 osób, do wyliczeń stosuje się współczynnik korygujący, który zwiększa wymaganą szerokość o dodatkowe 0,3 metra na każde kolejne 100 osób powyżej tego progu. Takie rozwiązanie ma swoje uzasadnienie w fizyce przepływu tłumu przy większej liczbie osób rośnie ryzyko zatoru, ponieważ ludzie poruszają się z różną prędkością, a niektórzy potrzebują więcej miejsca na manewrowanie.

Trzeba pamiętać, że wspomniana szerokość dotyczy drogi ewakuacyjnej, a więc obejmuje zarówno biegi schodów, jak i spoczniki pośrednie. Przejście przez spocznik między kondygnacjami musi spełniać te same parametry co sam bieg, co czasami sprawia kłopot projektantom pracującym z ograniczoną powierzchnią użytkową budynku.

Polecamy Wymiary schodów norma

Normy wskazują również na sytuacje, w których wymagania ulegają zaostrzeniu. W budynkach użyteczności publicznej oraz w obiektach przemysłowych obowiązują dodatkowe regulacje określone w drugiej części przepisów, które uwzględniają specyfikę ruchu w tych obiektach. Weryfikacja tych wymogów powinna nastąpić jeszcze przed rozpoczęciem prac projektowych.

Obliczanie łącznej szerokości biegów i spoczników

Obliczenie wymiarów klatki schodowej w budynku wielorodzinnym wymaga w pierwszej kolejności ustalenia liczby osób mogących przebywać równocześnie na każdej kondygnacji. Ta wartość stanowi podstawę do wyliczenia wymaganej szerokości użytkowej, przy czym przepisy nakazują przyjmowanie minimum podanych wartości, a w przypadku wątpliwości zalecają stosowanie wyższych współczynników zapasu.

Mechanizm wyliczenia jest następujący: jeśli na kondygnacji o największym obłożeniu znajduje się 120 użytkowników, szerokość użytkowa drogi ewakuacyjnej wyniesie 0,6 metra pomnożone przez współczynnik 1,2, co daje 0,72 metra. W przypadku budynków wielorodzinnych z dwoma klatkami schodowymi obowiązek dotyczy każdej z nich z osobna, chyba że przepisy miejscowe stanowią inaczej. Wówczas projekt może przewidywać rozkład obciążenia na obie klatki, ale tylko wtedy, gdy obie spełniają wymagania dla minimum 50% obciążenia.

Przeczytaj również o Schody zewnętrzne wymiary Warunki techniczne

Łączna szerokość użytkowa biegów schodowych i spoczników musi być obliczana proporcjonalnie do liczby osób na danej kondygnacji. Oznacza to, że spocznik między kondygnacjami musi być tak szeroki jak sam bieg prowadzący na kolejną kondygnację. Ma to znaczenie przy klatkach schodowych z przystankami na każdym piętrze każdy z tych elementów musi spełniać te same parametry.

Przy projektowaniu warto uwzględnić przyszłe zmiany w zagospodarowaniu budynku. Jeśli na parterze planuje się lokal usługowy, który docelowo może generować większy ruch, klatka schodowa powinna być zaprojektowana z zapasem minimum 0,15 metra szerokości na każde 50 planowanych osób. W przeciwnym razie adaptacja pomieszczenia na bardziej obciążający lokal będzie wymagała przebudowy całej klatki schodowej.

Dla ułatwienia obliczeń można posłużyć się tabelą zestawiającą liczbę użytkowników z wymaganą szerokością użytkową. Tabela ta wskazuje konkretne wartości dla budynków mieszkalnych i jest powszechnie stosowana przez projektantów na etapie tworzenia koncepcji architektonicznej. Poniżej przedstawiono przykładowe zestawienie:

Powiązany temat Wymiary schodów zewnętrznych norma

Warto zauważyć, że podana tabela ma charakter przykładowy i każdy przypadek wymaga indywidualnego obliczenia zgodnie z obowiązującymi normami.

Wymiary stopni i spoczników w budynku wielorodzinnym

Poza szerokością klatki schodowej przepisy precyzyjnie określają wymiary pojedynczych stopni oraz spoczników pośrednich. Wysokość stopnia w budynku wielorodzinnym wynosi zazwyczaj od 0,15 do 0,175 metra, natomiast jego szerokość (głębokość) mieści się w przedziale od 0,28 do 0,33 metra. Te wartości nie są przypadkowe zostały wyznaczone na podstawie badań dotyczących komfortu chodu oraz bezpieczeństwa użytkowników w różnym wieku.

Fizjologia ruchu wskazuje, że człowiek podczas chodzenia po schodach podświadomie dostosowuje długość kroku do wysokości stopnia. Przy zbyt wysokich stopniach (powyżej 0,20 metra) użytkownicy instynktownie zwalniają tempo, co wydłuża czas ewakuacji. Z kolei zbyt płytkie stopnie (poniżej 0,25 metra) zwiększają ryzyko potknięcia, szczególnie podczas zbiegania w dół, gdy bezwładność ciała działa przeciwko sile tarcia.

Spocznik pośredni musi mieć długość co najmniej równą szerokości biegu schodowego, a w praktyce projektanci przyjmują minimalną wartość 1,2 metra dla budynków mieszkalnych. Jest to odległość wystarczająca do zatrzymania się i zmiany kierunku ruchu bez tworzenia zatoru dla osób schodzących z góry. W budynkach wysokich, gdzie klatka schodowa liczy więcej niż trzy kondygnacje, długość spocznika powinna być zwiększona o około 0,3 metra na każdy kolejny poziom powyżej trzeciego.

Przepisy uwzględniają również potrzeby osób niepełnosprawnych, choć w budynkach mieszkalnych rozwiązania takie jak pochylnie czy schody z obniżonymi stopniami nie są obowiązkowe. Warto jednak wiedzieć, że w części budynków wielorodzinnych, zwłaszcza tych z lokalami użytkowymi na parterze, organ wydający pozwolenie na budowę może zażądać zapewnienia alternatywnego sposobu komunikacji dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

Parametry wymiarowe schodów stałych są zróżnicowane w zależności od przeznaczenia budynku. Poniższa tabela przedstawia zestawienie podstawowych wymiarów obowiązujących w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych:

Schody ruchome a obowiązek schodów stałych

Współczesne budynki wielorodzinne coraz częściej wyposażane są w schody ruchome lub pochylnie automatyczne, które ułatwiają dostęp między kondygnacjami. Projektanci czasami traktują te rozwiązania jako substytut tradycyjnych schodów, co jest błędem wynikającym z nieznajomości obowiązujących przepisów. Schody ruchome oraz pochylnie ruchome nigdy nie zwalniają inwestora z obowiązku instalacji schodów stałych lub pochylni stacjonarnych.

Uzasadnienie tej regulacji ma charakter praktyczny i opiera się na niezawodności systemów. Schody ruchome wymagają zasilania elektrycznego, a awaria zasilania lub usterka mechanizmu unieruchamia całą komunikację pionową. W sytuacji pożaru, kiedy zasilanie może zostać odcięte, użytkownicy budynku zostaliby pozbawieni drogi ewakuacyjnej. Schody stałe działają niezależnie od instalacji elektrycznych i stanowią gwarancję bezpieczeństwa w każdych warunkach.

Technicznie schody ruchome można zainstalować obok schodów stałych jako element uzupełniający, ale muszą one spełniać szereg dodatkowych wymagań dotyczących obudowy, prędkości maksymalnej oraz systemów hamowania awaryjnego. W budynkach mieszkalnych taka koncepcja spotykana jest rzadko ze względu na wysokie koszty instalacji i utrzymania, które wielokrotnie przewyższają korzyści płynące z wygody użytkowania.

Pochylnie ruchome, choć często postrzegane jako bardziej dostępne dla osób niepełnosprawnych, również podlegają tym samym ograniczeniom. Ich kąt nachylenia musi być mniejszy niż 15 stopni, aby umożliwić komfortowe użytkowanie, co w budynku o standardowej wysokości kondygnacji (2,5-3,0 metra) przekłada się na długość pochylni przekraczającą często dostępne wymiary klatki schodowej.

Dla projektantów pracujących z inwestorami, którzy chcą ograniczyć powierzchnię klatki schodowej kosztem schodów ruchomych, kluczowe jest przedstawienie konsekwencji prawnych takiego rozwiązania. Odmowa wydania pozwolenia na użytkowanie to tylko jeden z możliwych scenariuszy. Drugim, poważniejszym, jest odpowiedzialność za bezpieczeństwo mieszkańców w sytuacji awaryjnej, która w przypadku zastosowania schodów ruchomych jako jedynego ciągu komunikacyjnego może mieć charakter karny.

Podsumowując, wymiary klatki schodowej w budynku wielorodzinnym muszą być obliczane na podstawie liczby użytkowników, zgodnie z normami dotyczącymi szerokości użytkowej oraz wymiarów pojedynczych stopni. Schody ruchome nie zastępują schodów stałych, lecz mogą funkcjonować jako element uzupełniający wyłącznie wtedy, gdy zachowane są wszystkie wymagania dotyczące ewakuacji i bezpieczeństwa pożarowego.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące wymiarów klatki schodowej w budynku wielorodzinnym