Posadzka przemysłowa: Jak wykonać ją w 2025 roku?

Redakcja 2025-06-02 09:49 | Udostępnij:

Zastanawiasz się, jak wykonać wytrzymałą i funkcjonalną posadzkę przemysłową, która przetrwa intensywną eksploatację? Odpowiedź tkwi w precyzyjnym projektowaniu i bezkompromisowym wykonaniu. Nie jest to bynajmniej prosta sprawa; posadzka przemysłowa to kręgosłup każdej hali produkcyjnej, magazynu czy hipermarketu, niosący na sobie ciężar wózków widłowych, maszyn i składowanych towarów. Zapomnij o półśrodkach – tu liczy się solidność, przemyślany dobór materiałów i precyzja wykonania. Pamiętaj, odpowiednio wykonana posadzka przemysłowa to gwarancja bezpieczeństwa i bezawaryjnej pracy, oszczędzająca Ci przyszłych kłopotów.

Posadzka przemysłowa jak wykonać

W obliczu nieustannych obciążeń statycznych, dynamicznych i chemicznych, na jakie narażone są posadzki w obiektach przemysłowych, kluczowe jest nie tylko prawidłowe wykonanie, ale i staranna analiza potrzeb. Agresywne substancje, takie jak kwasy, oleje, smary, czy zmienna wilgotność, potrafią wystawić każdą nawierzchnię na ekstremalną próbę. Stąd tak ważne jest stworzenie projektu idealnie dopasowanego do indywidualnych wymagań i specyfiki danego obiektu, co pozwoli uniknąć kosztownych błędów i uszkodzeń, z którymi potem zmaga się inwestor.

Czynnik Wpływ na posadzkę Zalecane działania Przykładowy koszt (orientacyjnie na m²)
Obciążenia statyczne Odkształcenia, pęknięcia Wzmocnienie zbrojeniem, odpowiednia grubość 30-60 zł (zbrojenie)
Obciążenia dynamiczne (ruch wózków widłowych) Ścieranie, wykruszenia Utwardzacze powierzchniowe, żywice 15-40 zł (utwardzacz)
Substancje chemiczne (kwasy, oleje) Korozja, erozja Posadzki ceramiczne/żywiczne chemoodporne 50-150 zł (żywica/ceramika)
Wilgoć i zmiany temperatur Odspajanie, deformacje Skuteczna izolacja, odpowiednie spoiwa 10-30 zł (izolacja)
Intensywność użytkowania Szybkie zużycie Zwiększenie klasy betonu, warstwy ochronne 5-20 zł (warstwa ochronna)

Powyższe dane to nie tylko liczby, ale świadectwo kompleksowego podejścia do projektowania posadzek przemysłowych. Odpowiednie zaplanowanie każdego etapu, od analizy obciążeń po dobór materiałów i technologii, jest równie ważne jak samo wylanie betonu. Czy to fabryka, magazyn, czy centrum logistyczne – każdy obiekt ma swoją specyfikę i wymaga indywidualnego rozwiązania. To niczym budowanie silnego fundamentu dla przyszłych lat pracy. Pamiętaj, ignorowanie tych czynników prowadzi do kosztownych renowacji i przestojów, a te ostatnie potrafią być bolesne dla budżetu.

Rodzaje posadzek przemysłowych i ich zastosowanie

Wybór odpowiedniego rodzaju posadzki przemysłowej jest niczym dobór specjalistycznego narzędzia do konkretnego zadania – musi pasować idealnie. Nie ma jednej uniwersalnej posadzki, która sprawdzi się w każdych warunkach; każda charakteryzuje się odmiennymi właściwościami i jest przeznaczona do specyficznych zastosowań. Wnikliwa analiza potrzeb inwestora i warunków eksploatacji jest tu absolutnym priorytetem, bowiem to właśnie ona pozwoli na trafne sklasyfikowanie rodzaju posadzki, jaka najlepiej spełni oczekiwania.

Zobacz także: Posadzki żywiczne cena za m2 w 2025: Pełny przewodnik

Najpopularniejszym i najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem jest posadzka betonowa, która stanowi podstawę dla wielu obiektów przemysłowych. Jej wytrzymałość i stosunkowo niski koszt sprawiają, że jest często wybierana do hal produkcyjnych, magazynów czy parkingów. Aby zwiększyć jej odporność na ścieranie i inne obciążenia, często wzbogaca się ją o utwardzacze powierzchniowe, włókna zbrojeniowe lub powłoki żywiczne, które poprawiają jej spójność i wydajność użytkową. Standardowa grubość takiej posadzki wynosi od 15 do 25 cm, w zależności od przewidywanego obciążenia i klasy betonu.

Tam, gdzie wymagana jest większa odporność chemiczna, estetyka, a także łatwość w utrzymaniu czystości, często sięga się po posadzki żywiczne. Ich grubość ma w tym przypadku ogromne znaczenie – od 1 do nawet 5 mm dla warstw grubopowłokowych, co bezpośrednio przekłada się na wytrzymałość i trwałość. Stosuje się je w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym, laboratoriach, a także w obiektach handlowych, gdzie estetyka i higiena są kluczowe. Charakteryzują się wysoką elastycznością, co pozwala na mostkowanie drobnych rys w podłożu, co dodatkowo wydłuża ich żywotność.

Ciekawym kompromisem między betonem a żywicą jest posadzka polimerowo-cementowa, która łączy w sobie zalety obu materiałów. Dzięki dodatkowi włókien i wypełniaczy polimerowych, wykazuje wysoką odporność na obciążenia mechaniczne, ścieranie oraz chemikalia, zachowując jednocześnie dobrą przyczepność do podłoża. Ich grubość zazwyczaj oscyluje w granicach 10-30 mm. Jest to świetne rozwiązanie do obiektów o zmiennym obciążeniu lub tam, gdzie oczekuje się lepszych parametrów niż te oferowane przez zwykły beton, lecz bez konieczności stosowania drogich żywic. Posadzki te charakteryzują się również krótkim czasem wiązania, co jest ich ogromnym plusem w kontekście szybkości wykonania.

Zobacz także: Frezowanie Posadzki w Gliwicach – Ceny 2025

Dla miejsc narażonych na ekstremalne warunki, takie jak nagłe zmiany temperatur czy intensywne działanie agresywnych środków chemicznych, idealnym rozwiązaniem są posadzki ceramiczne. Wykonuje się je z płytek ceramicznych, które są wyjątkowo odporne na czynniki chemiczne i termiczne, co czyni je doskonałymi w chłodniach, mroźniach, a także w przemyśle spożywczym i chemicznym. Wymagają jednak solidnego i stabilnego podłoża, aby uniknąć pęknięć i odspajania płytek. Standardowy rozmiar płytek to od 20x20 cm do 60x60 cm, a ich grubość może wynosić od 10 do 25 mm, w zależności od przewidywanych obciążeń.

Kiedy obiekt wymaga podwyższonej odporności na ścieranie, często rozważa się posadzki utwardzane powierzchniowo (DST – Dry Shake Topping). Polegają one na wcieraniu w świeżą powierzchnię betonową specjalnej posypki, składającej się z cementu, kruszyw mineralnych lub syntetycznych oraz dodatków uszlachetniających. Proces ten zwiększa twardość powierzchni posadzki, minimalizuje pylenie i podnosi odporność na ścieranie nawet 8-krotnie w porównaniu do zwykłego betonu. Stosowane są powszechnie w magazynach wysokiego składowania, halach produkcyjnych i parkingach. Koszt wykonania to około 10-25 zł/m² w zależności od użytego utwardzacza i stopnia wykończenia.

Nie możemy zapomnieć o posadzkach epoksydowych i poliuretanowych, które oferują niezrównaną odporność chemiczną i mechaniczną, a także estetyczny wygląd. Epoksydowe posadzki, grube na 0,5-3 mm, są niezwykle twarde, idealne do przemysłu chemicznego i farmaceutycznego. Poliuretanowe, często używane w przemyśle spożywczym ze względu na ich elastyczność i odporność na wahania temperatur, mają podobną grubość. Oba typy charakteryzują się łatwością utrzymania czystości i spełniają surowe normy higieniczne, co jest często kluczowe w miejscach przetwórstwa.

Projektowanie i przygotowanie podłoża pod posadzkę przemysłową

Projektowanie posadzki przemysłowej to niczym precyzyjne krojenie garnituru na miarę – każdy detal ma znaczenie. Nie można po prostu "wylać betonu i czekać". Pierwszym, kluczowym krokiem jest precyzyjne określenie wszystkich czynników, które będą miały wpływ na eksploatację i trwałość posadzki. To jak wywiad z pacjentem przed operacją – trzeba wiedzieć wszystko o jego stanie, aby wybrać odpowiednie leczenie. Brak gruntownej analizy założeń projektu może prowadzić do poważnych problemów w przyszłości, od pęknięć po odspajanie, a co za tym idzie, do znaczących kosztów napraw.

Założenia projektowe muszą uwzględniać przede wszystkim przewidywane obciążenia. Czy będą to ciężkie maszyny statyczne, intensywny ruch wózków widłowych (nawet 24 godziny na dobę), czy może składowane materiały o dużej masie? Ważna jest nie tylko waga, ale także częstotliwość i rodzaj obciążeń. Inna posadzka będzie potrzebna w magazynie o wysokim składowaniu, a inna w hali produkcyjnej, gdzie odbywa się precyzyjna obróbka. Warto tu przeprowadzić dokładną analizę logistyki wewnętrznej obiektu, aby poznać punkty największego nacisku.

Kolejnym aspektem jest środowisko chemiczne. Czy posadzka będzie narażona na działanie kwasów, olejów, rozpuszczalników, czy innych agresywnych substancji? Należy również wziąć pod uwagę wahania temperatur i wilgotności. Na przykład, w chłodniach czy mroźniach, gdzie temperatura spada poniżej zera, posadzka musi być odporna na cykle zamrażania i rozmrażania, co wymaga specjalistycznych materiałów i technologii. Ważna jest tu odporność chemiczna materiału. Prawidłowo dobrana mieszanka betonowa z odpowiednimi dodatkami lub zastosowanie żywic chemoodpornych, to podstawa.

Przygotowanie podłoża pod posadzkę to absolutny fundament. Można to porównać do układania cegieł – jeśli podłoże jest niestabilne, cała konstrukcja prędzej czy później się zawali. Ziemia musi być odpowiednio zagęszczona i stabilna, aby uniknąć osiadania. Stopień zagęszczenia gruntu pod płytą powinien wynosić minimum 98% wskaźnika Proctora. W przeciwnym razie istnieje ryzyko powstawania pęknięć w posadzce na skutek jej nierównomiernego osiadania. Na słabych gruntach często stosuje się wymianę gruntu lub stabilizację cementową, co zwiększa nośność podłoża.

Następnie należy ułożyć warstwę podbudowy, najczęściej wykonaną z kruszywa łamanego o frakcji 0/31,5 mm, o grubości od 15 do 30 cm, którą również trzeba starannie zagęścić. Po jej ułożeniu należy wykonać "chudziaka", czyli cienką, niekonstrukcyjną warstwę betonu o grubości 5-10 cm, która ma za zadanie wyrównać podłoże i zapewnić stabilną bazę dla kolejnych warstw izolacyjnych. To kluczowe, aby podłoże było równe i gładkie, co wpływa na późniejsze układanie izolacji i betonu. To jest jak "przedsmak" głównego dania. Precyzja tutaj to oszczędność na kolejnych etapach.

Niezwykle ważne jest również prawidłowe wyznaczenie poziomów posadzki. Precyzja w tym aspekcie jest kluczowa dla równomiernego rozłożenia obciążeń i estetyki gotowej powierzchni. Odchylenie od poziomu powinno mieścić się w tolerancjach określonych w normach, zazwyczaj do 2-3 mm na długości 2 metrów, w zależności od funkcji posadzki. Precyzyjne niwelowanie podłoża jest więc procesem wymagającym staranności i doświadczenia. W przypadku wystąpienia nierówności większych niż dopuszczalne należy podłoże wyrównać, na przykład poprzez frezowanie, co generuje dodatkowe koszty i wydłuża czas pracy.

Izolacja i warstwy bazowe w posadzce przemysłowej

Kto by pomyślał, że posadzka to nie tylko wylewka, prawda? Otóż, droga do trwałej i bezproblemowej posadzki przemysłowej zaczyna się daleko przed wylaniem betonu – od jej "garderoby", czyli izolacji i warstw bazowych. To niczym dobre fundamenty pod drapacz chmur; bez nich, choćby konstrukcja była ze złota, zawali się przy pierwszej lepszej burzy. Najpierw trzeba bezwzględnie zabezpieczyć podłoże przed wilgocią z gruntu, a zaniedbanie tego etapu może przynieść katastrofalne skutki, takie jak pęknięcia, odspajanie się warstw, a nawet wykwity solne.

Po wykonaniu "chudziaka" i jego wyschnięciu, pierwszym krokiem w walce z wilgocią jest ułożenie grubej folii polietylenowej (PE) o grubości minimum 0,2 mm. To nie jest "byle jaka" folia ogrodnicza! To specjalistyczna membrana, która stanowi barierę przeciwwilgociową i separuje warstwę betonu od podłoża, zapobiegając kapilarnemu podciąganiu wilgoci. Folię należy ułożyć z zakładami o szerokości co najmniej 15 cm i szczelnie skleić taśmą klejącą, aby stworzyć jednolitą i ciągłą barierę. Pamiętaj, to jak niewidzialna tarcza – niewidoczna, ale kluczowa. To od jakości folii zależy bardzo wiele, a jej niska jakość zniweczy pracę.

Następnie na folii układa się warstwę izolacji termicznej, najczęściej styropian o odpowiednich parametrach – wysokiej odporności na ściskanie (np. EPS 100 lub 200). Jego grubość zależy od wymagań termicznych obiektu, zazwyczaj od 10 do 20 cm, choć w chłodniach może być znacznie większa. Styropian, oprócz funkcji izolacyjnej, pełni również rolę wyrównującą podłoże pod wylewkę betonową. Płyty styropianowe układa się na mijankę, z dokładnym przyleganiem do siebie, aby zminimalizować mostki termiczne. Jeżeli chcemy mieć dobrze wykonaną posadzkę przemysłową musimy zadbać o izolację. Wymaga to cierpliwości, ale się opłaca.

Po ułożeniu styropianu na jego wierzchu ponownie rozkłada się folię izolacyjną (tym razem nieco cieńszą, np. 0,15 mm). Jej zadaniem jest ochrona izolacji termicznej przed zalaniem zaprawą betonową oraz zapewnienie płynności pracy w przypadku wylewania betonu. Ważne jest, aby folia ta również była układana z zakładami i szczelnie klejona. To jak opakowanie prezentu – ma chronić to, co cenne, przed uszkodzeniem i zapewnić schludny wygląd. Jest to warstwa rozdzielająca i ochrona zarazem.

W przypadku, gdy na posadzkę betonową planowane jest wykonanie ogrzewania podłogowego (co jest coraz częściej spotykane w halach przemysłowych w celu poprawy komfortu pracy i optymalizacji kosztów), w miejsce górnej warstwy folii należy ułożyć specjalną matę styropianową z folią aluminiową. Folia aluminiowa odbija ciepło, kierując je do góry, co zwiększa efektywność systemu ogrzewania. Na tej macie układana jest następnie instalacja ogrzewania podłogowego, np. rury z tworzywa sztucznego. Warto pamiętać, że instalacja musi być prawidłowo rozmieszczona, aby zapewnić równomierny rozkład ciepła.

Ostatnią warstwą przed wylaniem betonu jest często zbrojenie, które zwiększa wytrzymałość posadzki na zginanie i rozciąganie, zapobiegając powstawaniu pęknięć. Może to być siatka zbrojeniowa stalowa (najczęściej fi 8-12 mm o oczkach 15x15 lub 20x20 cm), układana na dystansach (podkładkach dystansowych) w celu zapewnienia odpowiedniego otulenia betonem, lub zbrojenie rozproszone z włókien stalowych lub polipropylenowych. Dobór zbrojenia zależy od przewidywanych obciążeń i grubości posadzki; w większości przypadków optymalne jest połączenie obu rodzajów. To właśnie ten etap jest kluczowy dla długoterminowej trwałości posadzki, więc nie wolno na nim oszczędzać.

Technologia wykonania posadzki betonowej

Technologia wykonania posadzki betonowej to arcydzieło inżynierii, gdzie każdy detal, nawet najmniejszy, ma znaczenie. Nie jest to jedynie „wylanie” betonu. To precyzyjny taniec maszyn i ludzi, który, jeśli zostanie źle zatańczony, może przynieść prawdziwe rozczarowania. Odkształcenia, pęknięcia, pylenie – te wszystkie problemy mają swój początek w nieprawidłowościach na etapie wykonawczym. Pamiętaj, starannie wykonana posadzka betonowa to inwestycja, która zapobiega przyszłym kłopotom, ale tylko wtedy, gdy postawisz na bezkompromisową jakość.

Kluczowym aspektem jest zachowanie właściwych proporcji składników zaprawy betonowej. To nie jest przepis na ciasto, gdzie „szczypta” więcej czy mniej cukru nie zmieni smaku. Tu gramy o najwyższą stawkę. Skład mieszanki betonowej, czyli stosunek cementu, kruszywa (piasku i żwiru), wody i dodatków chemicznych (plastyfikatorów, domieszek opóźniających wiązanie, przyspieszających twardnienie, itp.), musi być ściśle zgodny z projektem i obowiązującymi normami. Zazwyczaj stosuje się beton klasy C20/25 lub C25/30, a w przypadku ekstremalnych obciążeń – nawet C30/37.

Ważne jest, aby mieszanka betonowa była dostarczona na plac budowy w odpowiedniej konsystencji. Zbyt sucha mieszanka utrudni zagęszczanie i prawidłowe ułożenie, natomiast zbyt mokra obniży wytrzymałość betonu. Optymalna konsystencja betonu do posadzek przemysłowych to najczęściej S2-S3 (opad stożka od 5 do 9 cm), co zapewnia łatwe rozprowadzanie i skuteczne odpowietrzenie. Pamiętaj o regularnym sprawdzaniu każdej partii dostarczonego betonu, najlepiej za pomocą próbek i badań laboratoryjnych, aby mieć pewność, że wszystko jest zgodne z normami.

Po wylaniu betonu, niezbędne jest jego odpowiednie zagęszczenie. Służą do tego wibratory listwowe lub powierzchniowe, które usuwają pęcherzyki powietrza z masy betonowej, zapewniając jej jednorodność i wysoką wytrzymałość. Brak dokładnego zagęszczenia prowadzi do powstawania pustek i zmniejsza odporność posadzki na obciążenia. To jak ubijanie piany – im lepiej ubita, tym trwalsza i bardziej puszysta, a tu, im lepiej zagęszczony beton, tym solidniejsza posadzka. Pamiętaj, zagęszczanie to czynnik, który ma kolosalny wpływ na późniejsze parametry posadzki.

Po wstępnym związaniu betonu, kiedy powierzchnia przestaje "topić się" pod stopami, przystępuje się do zacierania mechanicznego za pomocą zacieraczek talerzowych (tzw. "helikopterów"). Proces ten wygładza powierzchnię posadzki, zamyka pory i tworzy twardą, odporną na ścieranie warstwę wierzchnią. Zacieranie wykonuje się etapami, aż do uzyskania idealnie gładkiej i równej powierzchni, tzw. efektu "szklanej tafli". Na tym etapie często wciera się również posypki utwardzające (DST), które dodatkowo zwiększają odporność na ścieranie. Prawidłowe wykonanie posadzki betonowej wymaga cierpliwości i umiejętności.

Kiedy zacieranie dobiegnie końca, niezbędne jest nacięcie dylatacji skurczowych. Beton, w miarę wysychania i twardnienia, kurczy się, co prowadzi do powstawania naprężeń i, w konsekwencji, do niekontrolowanych pęknięć. Nacięcie dylatacji (co 4-6 metrów w zależności od grubości i przeznaczenia posadzki) pozwala na kontrolowanie tego procesu i kierowanie pęknięć w wyznaczone miejsca. Dylatacje nacinane są specjalnymi piłami w ciągu 24-72 godzin od wylania betonu, a następnie wypełniane elastycznymi masami dylatacyjnymi. To trochę jak zapobieganie epidemii – izolujemy zarodki choroby, zanim rozprzestrzenią się na cały organizm.

Ostatnim, lecz niezwykle ważnym etapem jest pielęgnacja betonu, która powinna trwać co najmniej 7 dni, a najlepiej 28 dni. Polega ona na utrzymaniu wilgotności betonu, aby zapewnić prawidłowe uwodnienie cementu i pełne osiągnięcie projektowanych parametrów wytrzymałościowych. Stosuje się do tego różnorodne metody, takie jak zraszanie wodą, pokrywanie powierzchni folią, matami izolacyjnymi, czy zastosowanie preparatów pielęgnacyjnych. Zaniedbanie pielęgnacji prowadzi do osłabienia betonu i powstawania mikropęknięć. Pamiętaj, że beton, tak jak roślina, potrzebuje czasu i odpowiednich warunków, aby w pełni rozkwitnąć.

Q&A

  • P: Jakie są najczęstsze błędy podczas wykonania posadzki przemysłowej?

    O: Najczęstsze błędy to niewłaściwe przygotowanie podłoża (np. brak odpowiedniego zagęszczenia), pomijanie lub zaniedbanie warstw izolacyjnych, niedokładne proporcje składników betonu, niewystarczające zagęszczanie betonu, brak lub nieprawidłowe nacięcie dylatacji skurczowych oraz zaniedbanie pielęgnacji betonu po wylaniu. Każdy z tych błędów może prowadzić do poważnych problemów, takich jak pęknięcia, odspajanie się warstw, pylenie czy obniżenie wytrzymałości posadzki, co w konsekwencji generuje wysokie koszty napraw.

  • P: Jaka jest optymalna grubość posadzki betonowej dla obiektu przemysłowego?

    O: Optymalna grubość posadzki betonowej zależy od wielu czynników, przede wszystkim od przewidywanych obciążeń (statycznych i dynamicznych), warunków gruntowych oraz rodzaju i klasy betonu. W halach produkcyjnych i magazynach o umiarkowanym obciążeniu zazwyczaj stosuje się posadzki o grubości 15-20 cm. W przypadku bardzo dużych obciążeń (np. ciężki sprzęt, wysokie składowanie) grubość może wzrosnąć do 25 cm, a nawet więcej. Zawsze należy kierować się projektem wykonawczym sporządzonym przez doświadczonego inżyniera, który uwzględni specyfikę danego obiektu.

  • P: Jak długo trwa proces wiązania i utwardzania posadzki betonowej przed jej pełnym użytkowaniem?

    O: Proces wiązania i wstępnego twardnienia betonu, który pozwala na wejście na posadzkę i rozpoczęcie prac pielęgnacyjnych, zajmuje zazwyczaj 24-72 godziny, w zależności od temperatury i zastosowanych domieszek. Pełne osiągnięcie projektowanych parametrów wytrzymałościowych przez beton następuje po 28 dniach. Przez ten czas, a przynajmniej przez pierwsze 7 dni, niezwykle ważna jest prawidłowa pielęgnacja betonu (utrzymywanie wilgotności), aby zapobiec zbyt szybkiemu wysychaniu i pęknięciom.

  • P: Czym różni się posadzka żywiczna od betonowej i kiedy warto wybrać którą?

    O: Posadzka betonowa to podstawa, charakteryzująca się dużą wytrzymałością mechaniczną i relatywnie niskim kosztem. Jest dobrym wyborem do magazynów, hal produkcyjnych o dużym natężeniu ruchu i obszarów wymagających wysokiej odporności na ścieranie, często utwardzana powierzchniowo. Posadzka żywiczna (epoksydowa, poliuretanowa) to warstwa nawierzchniowa aplikowana na beton. Jest droższa, ale oferuje wyższą odporność chemiczną, lepszą estetykę, łatwość czyszczenia, a także odporność na pękanie. Wybiera się ją do przemysłu spożywczego, farmaceutycznego, laboratoriów, gdzie wymagana jest sterylność, odporność na agresywne substancje i walory estetyczne.

  • P: Czy ogrzewanie podłogowe jest możliwe w posadzkach przemysłowych?

    O: Tak, ogrzewanie podłogowe jest coraz częściej stosowane w posadzkach przemysłowych. Poprawia ono komfort pracy w obiekcie, zwłaszcza w zimniejszych miesiącach, i może być bardziej efektywne energetycznie niż tradycyjne systemy ogrzewania powietrza. Należy jednak pamiętać, że wymaga to specjalnego zaprojektowania i zastosowania odpowiednich materiałów izolacyjnych oraz specjalnej folii z odbiciem ciepła. Ważne jest, aby instalacja ogrzewania była ułożona przed wylaniem betonu i odpowiednio zabezpieczona przed uszkodzeniem podczas procesu betonowania.